27 Ekim 2026 elektronik rıza yönetmeliği: kimlik ve telefon doğrulaması, müdahaleye özel SMS kodu, e-Nabız, iz kayıtları ve hastane ile ayaktan kuruluşlarda SAS bağlantısı.
Elektronik onam, sağlık kuruluşlarında yalnızca bir rıza formunun ekranda gösterilmesi veya hastaya SMS gönderilmesi anlamına gelmez. Hastanın doğru tanımlanması, anlaşılır biçimde bilgilendirilmesi, iradesinin ilgili müdahaleyle eşleştirilmesi ve kayıtların bütünlüğünün korunması birlikte sağlanmalıdır. Klinik süreç, hasta hakları ve bilgi yönetimi aynı işleyiş içinde değerlendirilmelidir.
27 Ekim 2026 tarihli ve 33413 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bilgilendirilmiş Rızanın Elektronik Ortamda Alınması Hakkında Yönetmelik, yayımı tarihinde yürürlüğe girdi. Düzenleme; elektronik ortamda rıza alınması tercih edildiğinde izlenecek doğrulama, erişim, kayıt ve güvenlik süreçlerini açıklıyor. Bu rehber, 28 Ekim 2026 tarihinde incelenen resmî metin ile SAS Hastane v4 ve SAS Ayaktan Sağlık Hizmetleri v2 kaynaklarına dayanır.
Aşağıda mevzuat yükümlülükleri, SAS ölçütleri ve kuruma uyarlanabilecek uygulama önerileri ayrı ele alınmıştır. Yazı, hangi müdahalede rıza formu gerektiğini açıklayan genel rehberden farklı olarak elektronik rızanın nasıl alınacağına ve kanıtlarının nasıl korunacağına odaklanır.
Yönetmeliğin 2’nci maddesi birinci, ikinci ve üçüncü basamak sağlık tesislerini kapsar. Dolayısıyla düzenlemeyi yalnız yataklı hastanelerle sınırlamak doğru değildir. Ayaktan hizmet sunan kuruluşlar da kendi hukuki statüleri ve sundukları hizmetler bakımından kapsamı değerlendirmelidir. Hizmetin ayaktan verilmesi ile kuruluşun hastane veya bağımsız ayaktan sağlık kuruluşu olması aynı ayrım değildir.
1’inci maddede amaç, bilgilendirilmiş rızanın elektronik ortamda alınması hâlindeki süreçlerin belirlenmesi olarak açıklanır. Bu hükümden bütün işlemlerde elektronik onamın zorunlu olduğu veya bütün fiziki rıza yöntemlerinin kaldırıldığı sonucu çıkarılamaz. Yönetmelikte hüküm bulunmayan durumlarda 13’üncü madde uyarınca Hasta Hakları Yönetmeliği uygulanır. Müdahalenin niteliğine göre geçerli diğer özel hükümler de ayrıca izlenmelidir.
Hayır. Yeni düzenlemenin 5’inci maddesi, hastanın kararını serbest iradesiyle verebilmesi için yeterli, anlaşılır ve zamanında bilgilendirilmesini temel ilke olarak belirler. Hastaya yalnız bir bağlantı veya doğrulama kodu gönderilmesi, bu bilgilendirmenin gerçekleştiğini tek başına göstermez. Formun erişilebilir olması ile içeriğinin hastaya uygun biçimde açıklanması farklı gerekliliklerdir.
Hasta Hakları Yönetmeliği’nin 15 ve 18’inci maddeleri, bilgilendirmenin kapsamı ve usulü bakımından temel kaynaklardır. Müdahalenin nasıl yapılacağı, riskleri, alternatifleri ve uygulanmaması durumundaki sonuçları hastanın anlayabileceği biçimde ele alınmalıdır. Elektronik yöntem, soru sorma ve karar verme imkânını ortadan kaldıracak bir hızlandırma aracına dönüştürülmemelidir.
Kurumsal uygulama önerisi olarak sistemde “form erişime sunuldu”, “bilgilendirme yapıldı” ve “rıza doğrulandı” durumları ayrı izlenebilir. Bu ayrım, bir teknik teslim kaydının yanlışlıkla tamamlanmış rıza gibi değerlendirilmesini önlemeye yardımcı olur. Kullanılacak durum adları resmî bir ekran şablonu değildir; kurumun gerçek iş akışına göre belirlenmelidir.
6’ncı maddeye göre hastanın ve süreci yürüten ilgili sağlık meslek mensubunun kimliği tıbbi müdahale öncesinde doğrulanır. Hastanın kimlik doğrulaması başarıyla tamamlanmadan elektronik rıza süreci başlatılamaz. Cep telefonuna bir mesajın ulaşması, tek başına hastanın kimliğinin doğrulandığı anlamına gelmez.
Sağlık meslek mensubunun kendi mevzuatı uyarınca kimlik tespiti yapılmalı; ayrıca Entegre Kurumsal İşlem Platformunda tanımlı ve aktif olması gerekir. Kurum içi kullanıcı hesabının bulunmasıyla merkezî sistemdeki aktiflik ve yetki koşulları aynı kontrol olarak görülmemelidir. Yönetmeliğin 8’inci maddesi, ilgili sağlık meslek mensubunun kurumun elektronik haberleşme aracına kullanıcı bilgileri veya Bakanlıkça belirlenen yöntemle girişini de düzenler.
Müdahale Sosyal Güvenlik Kurumu geri ödeme kapsamında ise 6’ncı maddede belirtilen kimlik tespiti düzenlemeleri, Sağlık Uygulama Tebliği ve ilgili mevzuat da dikkate alınır. Elektronik rızanın tamamlanması, geri ödeme koşullarının tamamının sağlandığı veya işlemin otomatik olarak faturalandırılabileceği anlamına gelmez.
7’nci madde, elektronik rıza için hastanın doğrulanmış cep telefonu numarasının bulunmasını şart koşar. e-Nabız yolu kullanılacaksa numaranın e-Nabız üzerinden doğrulanmış olması gerekir. Kuruluşun elektronik haberleşme aracı kullanılacaksa SBYS’de hastaya ait doğrulanmış numara aranır.
Kuruluşun SBYS’sinde doğrulanmış numara yoksa telefon doğrulaması için SMS OTP gönderilir; hasta kodu ilgili sağlık meslek mensubuna beyan eder ve kod kurumun elektronik haberleşme aracı üzerinden çevrimiçi iletilir. Bu yolla doğrulanan numara, doğrulama tarihinden itibaren 12 ay boyunca elektronik rızada kullanılmak üzere doğrulanmış numara olarak kaydedilir. Süre sonunda aynı yöntemle elektronik rıza alınacaksa numaranın yeniden doğrulanması gerekir.
Bu 12 ay, hastanın bütün müdahalelere bir yıl boyunca rıza verdiği anlamına gelmez. Düzenlenen süre telefon numarasının doğrulama kaydına ilişkindir. Tıbbi müdahaleye ilişkin rıza ise ilgili işlem kapsamında değerlendirilir. Telefon numarasını doğrulayan kod ile müdahaleye rıza için oluşturulan kodun amaçları da birbirinden ayrılmalıdır.
Yönetmeliğin 8’inci maddesi iki yol tanımlar: e-Nabız üzerinden veya sağlık tesisinin elektronik haberleşme aracı vasıtasıyla işlem yapılabilir. Sağlık tesisinin elektronik haberleşme aracı; kurum envanterine kayıtlı, iletişim altyapısına ve SBYS’ye bağlı veri iletişimi gerçekleştirebilen araç olarak tanımlanır. Herhangi bir kişisel mesajlaşma aracının kullanılması, tanımdaki bütün koşulların karşılandığını göstermez.
e-Nabız yolunda hasta, kendisine gönderilen rıza kodunu ilgili alana doğrudan kendisi girer. Sağlık tesisinin elektronik haberleşme aracı kullanıldığında ise ilgili rıza kodunu sağlık meslek mensubuyla paylaşır; kod bu kişi tarafından kurumun aracı üzerinden çevrimiçi iletilir. Yönetmelikteki bu paylaşım, yalnız tanımlanan tıbbi müdahalenin rıza koduna ilişkindir. Hastanın e-Nabız veya diğer hesaplarının giriş parolasını vermesi anlamına gelmez.
8’inci madde, rızanın belirtilen doğrulama işlemiyle alınmış sayılacağını düzenler. Buna rağmen serbest irade, bilgilendirme, doğru kişi ve ilgili müdahaleyle eşleşme koşulları korunmalıdır. Sistemde bir kodun başarılı görünmesi, diğer bütün hukuki ve klinik gerekliliklerin kendiliğinden tamamlandığı varsayımına dönüştürülmemelidir.
9’uncu madde, elektronik rıza belgeleriyle işlem iz kayıtlarının fiziksel rıza belgelerinin tabi olduğu saklama ve imha sürelerine uygun yönetilmesini ister. Yönetmelik bütün sağlık kuruluşları ve belge türleri için tek bir yeni yıl sayısı belirlemez. Kurum, uygulanacak arşiv ve özel mevzuat hükümlerini esas almalıdır.
İspata elverişlilik bakımından asgari kayıtlar; hastanın iradesini beyan ettiği tarih, saat ve işlem bilgileri, rıza kodunun gönderim ve doğrulanma bilgileri, işlemi yürüten sağlık meslek mensubuna ilişkin bilgiler ile şifreleme, veri bütünlüğü, zaman damgası ve güvenlik tedbirlerine ilişkin bilgileri içerir. İz kayıtları gizlilik, güvenlik, bütünlük ve erişilebilirlik korunarak saklanmalıdır.
Elektronik veri bütünlük değeri ve zaman damgası, denetlenebilirliğin parçasıdır. Yalnız formun bir görüntüsünü saklamak veya yalnız “SMS gönderildi” satırını tutmak bütün gereklilikleri karşıladığı anlamına gelmez. Kurumsal uygulama önerisi olarak formun ilgili müdahaleye ve kullanılan sürümüne bağlantısı, doğrulama olaylarıyla birlikte izlenebilir tutulabilir. Sürüm alanı önerisi, yönetmelikteki asgari kayıt listesine ek olarak süreç güvenilirliğini desteklemek içindir.
10’uncu madde, Bakanlığın ve sağlık tesisinin teknik ve idari güvenlik tedbirlerini almasını; erişim yetkilerinin görev ve sorumluluk sınırlarına göre belirlenmesini ve denetlenmesini düzenler. Kişisel verilerin işlenmesi, 6698 sayılı Kanun ve ilgili sağlık mevzuatı çerçevesinde yürütülmelidir. Tedaviye rıza ile kişisel verilerin işlenmesine ilişkin hukuki değerlendirme tek bir genel onay kutusunda birleştirilmemelidir.
Uygulama önerisi olarak klinik kullanıcı, sistem yöneticisi ve kalite değerlendirmesi yapan görevlinin erişim ihtiyaçları ayrı tanımlanabilir. Kalite kanıtı hazırlanırken gerçek hastanın sağlık bilgilerinin bütün çalışanlara açılması gerekmez. Test senaryolarında kişisel veri içermeyen örneklerden yararlanılması, eğitim ve doğrulama çalışmalarını daha kontrollü yürütmeyi sağlayabilir.
11’inci maddeye göre hastanın küçük veya kısıtlı olması durumunda işlemler, Hasta Hakları Yönetmeliği’ne uygun olarak kanuni temsilcisi tarafından gerçekleştirilir. Hasta için öngörülen kimlik ve telefon doğrulaması hükümleri temsilciye de uygulanır. Yakının telefonunun sistemde bulunması, kişinin kanuni temsilci olduğunun doğrulandığı anlamına gelmez.
Kanuni temsilcinin olmadığı, hazır bulunamadığı veya elektronik ortamda doğrulanamadığı durumlarda bilgilendirilmiş rıza elektronik olarak alınamaz. Bu hükümden her durumda bütün tıbbi müdahalelerin yasaklandığı sonucu çıkarılamaz. Acil durumlar ve diğer özel hâller, Hasta Hakları Yönetmeliği ve uygulanacak ilgili mevzuat kapsamında ayrıca değerlendirilmelidir. Elektronik yöntemin tamamlanamaması, tamamlanmış bir rıza kaydı oluşturmak için gerekçe değildir.
SAS Hastane v4 ve SAS Ayaktan Sağlık Hizmetleri v2 setlerinde HD.2.5 ölçütü ayrı ayrı doğrulanmıştır. Her iki sette de bilgilendirme ve hasta rızası süreçleri ele alınır; belirli müdahaleler için işleme özel yazılı rıza, içeriğin yeterliliği ve rıza ile müdahale zamanlarının tutarlılığı değerlendirilir. Bu nedenle yalnız hastane setine atıf yaparak bağımsız ayaktan kuruluşlara aynı seti uygulamak uygun değildir.
Hastane, kendi akreditasyon kapsamındaki Hastane v4 setini; ilgili bağımsız ayaktan kuruluş ise kendi programındaki Ayaktan Sağlık Hizmetleri v2 setini esas almalıdır. Elektronik yöntem mevzuattaki doğrulama adımlarına göre kurulurken, kurumun ilgili SAS programındaki rıza ve kayıt gerekliliklerini nasıl karşıladığı da ayrıca değerlendirilmelidir. Bir SMS altyapısı satın alınması tek başına SAS uygunluğunu veya akreditasyon sonucunu garanti etmez.
| Süreç | İlgili mevzuat | SAS ile ilişkili değerlendirme |
|---|---|---|
| Bilgilendirme ve müdahaleye özgü rıza | Yeni Yönetmelik 5 ve 8’inci maddeler; Hasta Hakları Yönetmeliği | Her iki sette HD.2.5: içerik, süreç ve zaman tutarlılığı |
| Güvenli kayıt ve erişim | 9 ve 10’uncu maddeler | Her iki sette BYS.2.1: kişisel veriler, erişim ve yetki kontrolü |
| Talimat ve form güncelliği | Kuruluşun tabi olduğu güncel mevzuat | Her iki sette DY.1.3 ve DY.1.5: iç ve dış kaynaklı dokümanların güncelliği |
Aşağıdaki kontrol adımları kurumsal uygulama önerisidir; yönetmelikte belirlenmiş bir ürün mimarisi, resmî form veya ilave geçiş süresi değildir:
Teknik bir hata olduğunda sistem, başarısız doğrulamayı başarılı rıza gibi göstermemelidir. Kurum, ilgili personelin izleyeceği yolu ve bilgilendirme düzenini tanımlamalıdır. Bakanlığın 12’nci madde kapsamında iz kayıtları, zaman damgası, şifreleme ve diğer uygulama konularında ilave usul ve esas belirleme yetkisi bulunduğundan sonraki resmî duyurular da takip edilmelidir.
Gelin, elektronik rıza sürecinizin HBYS–SAS bağlantısını birlikte planlayalım. Klinik bilgilendirme, doğrulama ve kayıt güvenliğini tek bir izlenebilir akışta buluşturmak; sorumlulukların ve eksik adımların görünmesini kolaylaştırabilir. Entegrasyon planı, hastanın karar verme hakkını ve mevzuatın doğrulama koşullarını koruyacak biçimde hazırlanmalıdır.
Rıza formunun hangi durumlarda gerektiği ve nasıl hazırlanacağı için genel onam formu rehberini; sistemler arası kayıt akışının planlanması için HBYS ve kalite yönetimi entegrasyon rehberini inceleyebilirsiniz.
24 Ekim 2026’da kaldırılan sağlık kurulu hükümleri ne anlama geliyor? Sağlık Raporları Yönetmeliği, e-Rapor, kayıt ve itiraz süreçleri ile SAS bağlantısını açıklayan kurumsal rehber.
Tıbbi ve tehlikeli atıkların ayrıştırılması, depolanması, teslimi ve kayıtları: güncel yönetmelikler ile SAS Hastane ve Ayaktan Sağlık Hizmetleri AY.1 ölçütlerinin uygulamadaki bağlantısı.
Hasta hakları başvurusu nasıl yönetilir? Birim ve kurul ayrımı, gizlilik, kurulun otuz günlük süresi ve SAS geri bildirim–iyileştirme bağlantısı.
Yazdıklarımızı ekranda göstermek daha kolay. Bir iş günü içinde dönüyoruz.