Bu alt bölümde tek bir çatı standart ve ona bağlı üç değerlendirme ölçütü var. Sayı küçük, yük büyük: üç ölçüt hastanenin en uzun fiziksel sürecini, en kalabalık kayıt setini ve kurulması en zor izlenebilirlik zincirini birlikte kapsıyor.
Kapatılan risk: hatanın görünmez olması
Hastanedeki süreçlerin çoğunda hata kendini gösterir. Yanlış doz bir saat içinde, yanlış hasta kimliği kapıda, bozuk bir cihaz ilk kullanımda belli olur. Sterilizasyonda böyle değil: steril olmayan bir paket, steril paketle birebir aynı görünür. Kâğıdı düzgün, bandı yapışık, etiketi yerindedir. Hata hiçbir uyarı üretmeden ameliyat masasına kadar gider.
Kayıp da aynı sessizlikle ortaya çıkar. Cerrahi alan enfeksiyonu haftalar sonra, başka bir serviste, başka bir sebebe yazılarak görünür hâle gelir. Bir yükün bozuk olduğunu anladığınızda o yükten çıkan paketler çoktan dağılmıştır. Alt bölümün varlık sebebi tek cümleyle şudur: görünmeyen bir hatayı geriye doğru izlenebilir kılmak. Hastadan pakete, paketten çevrime, çevrimden cihaza ve işlemi uygulayan kişiye kadar.
Üç ölçüt bu yüzden üç ayrı soru sorar ve üçü birlikte anlam kazanır: fiziki alan kirliyi temizden gerçekten ayırabiliyor mu, sürecin her basamağı kontrol altında mı, ve olan biteni sonradan ispat edebiliyor musunuz.
Denetimde en çok nerede takılıyor
İzlenebilirlik zinciri son halkada kopuyor
Kurumların büyük kısmı çevrim kaydını tutar: tarih, cihaz, program, parametre çıktısı. Eksik olan neredeyse hep aynı halkadır — hangi paketin hangi hastada kullanıldığı. O bağ olmadan zincir tersten yürütülemez. Bir biyolojik indikatör sonucu olumsuz çıktığında cevabı gereken soru "cihaz hangisiydi" değil, "o yükten çıkan setler kimlere gitti" sorusudur. Birinci soruya cevap veren, ikincisine veremeyen kurum ölçütü karşılamış olmaz.
Tek yönlü akış kâğıtta var, kapıda yok
Kirli, temiz ve steril alanlar dokümanda tanımlıdır; sahada ise personel kısa yoldan geçer, malzeme ters yönde taşınır, bir kapı sürekli açık kalır. Havalandırmanın yönü ve hava değişim sayısı ise beyanla değil ölçümle kanıtlanır. Ölçüm kaydı olmayan kurum bu başlığı "var" diye işaretler ve denetimde dayanaksız kalır.
"İzleniyor" denen sıcaklık ve nemin sapma kaydı yok
Aralık belirlenmiş, çizelge asılmış, her gün bir değer yazılmış olur. Sonra çizelgede aralık dışında bir değer görünür ve o sapmanın ardında hiçbir kayıt yoktur: ne sebep, ne yapılan iş, ne de o süre boyunca depodaki malzemeye ilişkin bir karar. Ölçüm toplamak izleme değildir; izleme, sapmanın bir karşılığı olmasıdır.
Anlık sterilizasyon sessizce rutine dönüşüyor
Resmî metin anlık sterilizasyonu istisna olarak tanır: standart yöntem için yeterli sürenin olmadığı hâller. Kayıtlar haftada onlarca çevrim gösteriyorsa istisna artık istisna değildir ve bunu kanıtlayan şey kurumun kendi kaydıdır. Bu başlığı savunmanın tek yolu, hangi durumlarda ve hangi malzemeler için kullanılacağını yazılı olarak sınırlamak ve kayıtların o sınırın içinde kalmasıdır.
Geri çağırma talimatı var, tatbikatı yok
Teslim edilen ürünün geri çağrılmasına ilişkin kuralların tanımlanmış olması isteniyor. Çoğu kurumda bu bir sayfalık talimat olarak durur ve hiç denenmemiştir. Denenmeyen bir geri çağırma talimatının çalışıp çalışmadığı bilinmez. Bir yükü geriye doğru toplama tatbikatı yapıldığında ortaya çıkan sonuç genellikle şudur: paket ile hasta arasındaki bağ eksik olduğu için geri çağırma zaten mümkün değildir.
Kurumun elinde ne olmalı
- Belge: alan alan çalışma kuralları; tıbbi cihazın niteliği ile sterilizasyon yöntemini ve paketleme malzemesini eşleştiren bir uyum listesi; anlık sterilizasyonun hangi hâllerde ve hangi malzemeler için kullanılacağı; geri çağırma talimatı; raf ömrünün hangi etkenlere göre belirlendiği.
- Kayıt: kirli teslim alma sayımı ve temiz alana teslim sayımı; yıkama parametreleri; yükleme içeriği; çevrim çıktısı; cihaz testleri; işlem indikatörü ile kimyasal ve biyolojik indikatör sonuçları; paket etiketinde cihaz, uygulayan kişi, tarih ve raf ömrü; cihaz bakım, onarım ve kalibrasyon kayıtları; ve paketin hangi hastada kullanıldığı.
- Ölçüm: alan bazlı sıcaklık ve nem; hava akım yönü ve değişim sayısı; yıkama ile termal dezenfeksiyon etkinliğini gösteren performans testleri.
- Tatbikat: geri çağırma denemesi. Listedeki tek kalem ki dokümanla yerine konamaz.
Parametrik mi biyolojik mi: seçim kurumun, kanıt yine kurumun
Resmî metin sterilizasyon etkinliğinin izlenmesinde kurumu tek bir yönteme mahkûm etmiyor; parametrik validasyon ile biyolojik validasyon arasındaki tercih kurumun ve seçilen yönteme uygun rutin kontrollerin tanımlanması isteniyor. Bu, sahada sık yanlış okunan bir noktadır. Parametrik validasyonu seçen bir kurumdan her yükte biyolojik indikatör beklemek yerinde değildir; ama o kurumun parametre izlemesini, cihaz testlerini ve sapma hâlinde ne yaptığını eksiksiz gösterebilmesi gerekir. Düşüren şey seçimin kendisi değil, seçimle kanıtın tutarsızlığıdır.
Mevzuat bu kayıtların çoğunu zaten istiyor
Buradaki kayıtların önemli bir kısmı, standart seti hiç olmasaydı da tutulmak zorundaydı: merkezî sterilizasyon ünitesinin kuruluşu ve kime bağlı olduğu, ameliyathanede sterilizasyon denetiminin periyodu, sterilizatörün kalibrasyonu ve raporunun saklanma süresi ayrı ayrı düzenlenmiş durumda. Aşağıdaki bölümde bunların resmî künyesi ve madde numaraları var; doğrulayabilmeniz için yazıldı.