Bu alt bölümde bir çatı standart ve ona bağlı üç değerlendirme ölçütü var. Ölçüt sayısı setin en küçüklerinden biri; buna karşılık ölçüt metni kuruluştan bir fiziki yerleşim kararı, bir ölçüm düzeni ve bir kayıt zincirini aynı anda istiyor.
Kapatılan risk: kanıt, hastadan sonra geliyor
Ayakta teşhis ve tedavi kuruluşunun sterilizasyonu hastaneden tek bir noktada ayrışır: hasta işlemden sonra evine gider. Bir yükün gerçekten steril olduğunun biyolojik kanıtı ise o yük kullanıldıktan sonra ortaya çıkar. Hastanede bu gecikme çoğu zaman kurumun kendi içinde yönetilebilir; tıp merkezinde malzemenin kullanıldığı hasta çoktan binadan çıkmıştır ve sonraki takibi başka bir sağlık kuruluşunda olacaktır.
Resmî metin bu yüzden biyolojik indikatör pozitif çıktığında iki iş istiyor: bir önceki negatif üreme gösteren indikatöre kadar dağıtılmış bütün steril malzemenin gözden geçirilmesi ve bunlar arasında hastaya kullanılmış olan varsa o hastanın enfeksiyon açısından takibi. Ayakta hizmette bunun pratik karşılığı telefonla ulaşılacak bir hasta listesi üretmektir. Listeyi üretebilmek paketin hangi hastada kullanıldığının kayıtlı olmasına, ulaşabilmek ise iletişim bilgisinin güncel olmasına bağlıdır. Zincirin bu iki halkası kopuksa talimatın geri kalanı kâğıt üstünde kalır.
Denetimde en çok nerede takılıyor
“Üç alan” üç oda sanılıyor
Metin fiziki mekânın işlem basamaklarına göre üç alanda düzenlenmesini istiyor ve her alan için kabul edilebilir adları da sayıyor: temizlik ve dekontaminasyon işlemlerinin yapıldığı alan, paketleme ve cihaza yükleme alanı, steril malzemenin cihazdan çıkarıldığı ve depolandığı alan. Küçük bir kuruluşta bu üçü üç ayrı oda olmak zorunda değil. Ayrımın gerçekten var olduğunu gösteren şey oda sayısı değil, hava akımının yönüdür: akım steril alandan temiz alana, temiz alandan kirli alana doğru olmalı. Bu, beyanla değil ölçümle gösterilen bir iddiadır.
Alt bölümün tek bağlayıcı rakamı havalandırmada
Ölçüt metnindeki eşiklerin neredeyse tamamı “belirlenmeli” diyor; sayı verilen tek yer havalandırmadır: saatte en az on filtre edilmiş hava değişimi, ayrıca hava türbülansı oluşturacak bir yöntemin kullanılmaması. Bu rakam proje aşamasında ucuz, sonradan pahalıdır. Yeni bir ünite kuruyorsanız sıralamada en başa alınması gereken kalem budur.
İndikatör sıklığına karar verme işi kuruma bırakılmış
Biyolojik indikatör için bir periyot yazılmamış. Metin asgari kullanım sıklığını kurumun kendisinin belirlemesini; bunu yaparken bilimsel gerekliliklerin yanında malzeme yükünü, hasta profilini ve cihazın çalışma sıklığını gözetmesini, gerektiğinde sıklığı artırmasını istiyor. Denetimde sorulan soru bu yüzden “ne sıklıkta yapıyorsunuz” değil, “bu sıklığa nasıl karar verdiniz” olur. Sonuç kayıtları dolu ama karar gerekçesi yazılı olmayan kuruluş tam burada takılır.
Kimyasal indikatörün üç sınıfı birbirinin yerine geçmiyor
Metin üç ayrı kullanım tanımlıyor: sınıf 1 işlem indikatörü her paketin üzerinde, sınıf 2 indikatör her gün cihaz boşken ve sterilizasyon işlemine başlamadan önce, paketin içine ise içeriğin niteliğine uygun ve performans koşullarını sağlayan en az sınıf 3 indikatör. Tek bir masaüstü cihazla çalışan kuruluşlarda sık rastlanan durum, yalnızca paket üstü bandın bulunması ve üç kullanımın tek bantla karşılanmış sayılmasıdır. Karşılanmış sayılmaz.
Tek yönlü otoklav nereye konacak
Ölçüt metninde doğrudan küçük üniteleri ilgilendiren bir cümle var: tek yönlü otoklav kullanıldığı durumlarda cihaz temiz bölümde bulunmalı. Çift kapılı cihaz kirli ile temizi kendisi ayırır; tek kapılı cihazda ayrımı yerleşim yapar. Bu karar bir kez verilir ve sonradan düzeltmek duvar işine dönüşür.
Yıkama etkinliği kontrolü lümenli aletleri de kapsamalı
Düzenli aralıklarla yıkama etkinliği kontrolü isteniyor ve metin bu kontrolün kullanımda olan lümenli aletleri de kapsamasını ayrıca söylüyor. Ayakta hizmette lümenli alet çoğu zaman tek bir branşın elindedir; ünite genelinde yapılan kontrol listesine girmediği için de sessizce dışarıda kalır.
Malzeme listesine göre sayım iki kere isteniyor
Kirli malzeme sterilizasyon ünitesine malzeme listesinden sayımı yapılarak kabul ediliyor, temiz alana da malzeme listesi ile teslim ediliyor. Yani sayım tek yönlü bir giriş kaydı değil, iki uçlu bir devir kaydıdır. Tek kişinin bütün basamakları yürüttüğü küçük ünitelerde bu kayıt “gereksiz” görünür ve ilk düşen kalem olur; oysa eksilen bir aletin hangi basamakta kaldığını gösteren tek şey odur.
Kurumun elinde ne olmalı
- Belge: üç alanı ve her alanın çalışma kurallarını, ekipmanını ve çalışma koşullarını gösteren yerleşim planı; malzemenin niteliği ile sterilizasyon yöntemini ve kullanım alanını eşleştiren liste; biyolojik indikatör asgari sıklığı kararı ve gerekçesi; pozitif indikatör hâlinde geriye dönük malzeme ve hasta takibi talimatı; tekstil malzeme işliyorsanız bunun ayrı alanda paketlendiğini gösteren düzenleme, işlemiyorsanız bunun yazılı beyanı.
- Kayıt: kirli kabulde ve temiz alana teslimde malzeme listesine göre sayım; yıkama etkinliği kontrolleri; program döngüsü kayıtları; cihaz bakım, onarım ve kalibrasyon kayıtları; vakum kaçak ve Bowie Dick gibi cihaz testleri; kimyasal ve biyolojik indikatör sonuçları; paket üstü indikatörün renk değişikliğinin kullanım anında kontrol edildiğine dair kayıt; her aşamada işlemi kimin ne zaman uyguladığı; teslim alma ve teslim etme bilgisi; ve malzemenin hangi hastada kullanıldığı.
- Ölçüm: alan bazlı sıcaklık ve nem aralıkları ile bunların sürekli takibi; hava akımının yönü ve saatlik filtre edilmiş hava değişim sayısı.
- Deneme: rastgele seçilmiş bir çevrimden hasta listesine ulaşma provası. Listedeki tek kalem ki yerine doküman yazarak konulamaz.
Uygunsuzluğun karşılığı düzeltici faaliyet kaydıdır
Metin süreçlerde tespit edilen uygunsuzluklara ilişkin düzeltici önleyici faaliyet yapılmasını istiyor. Bunun sahadaki anlamı şudur: sıcaklık-nem çizelgesinde aralık dışına çıkmış bir değer, geçmeyen bir cihaz testi ya da renk değiştirmemiş bir indikatör tek başına bulgu değildir. Bulgu, o sapmanın arkasında hiçbir kaydın olmamasıdır. Ölçüm toplamak izleme değildir; izleme, sapmanın bir karşılığı olmasıdır.
Mesul müdürün adı bu başlıkta geçiyor
Ayakta teşhis ve tedavi kuruluşlarında sterilizasyon, kalite setinden bağımsız olarak adı konmuş bir mesul müdür görevidir: kuruluşta bulunan cihaz ve malzemelerin sterilizasyonunu ve cihazların kalibrasyonunu temin etmek, mesul müdürün görevleri arasında sayılıyor. Aynı maddede sağlıkta kalite standartlarının korunması ve sürdürülmesi de ona veriliyor. Pratik sonucu şu: bu alt bölümdeki kayıtların sahibi, organizasyon şemasında kim görünüyorsa o değil, imza zinciri mesul müdürde biten kişidir. Aşağıdaki bölümde bu dayanağın ve diğerlerinin resmî künyesi ile madde numaraları var.