İçeriğe atla
Sağlıkta Kalite Demo isteyin
SAS Ayaktan Sağlık Hizmetleri Seti v2 · Destek Hizmetleri

Otelcilik Hizmetleri

Alt bölüm beş işi bir arada tanımlıyor: temizlik, yemek, çamaşır, hasta konforu ve güvenlik. Kaynak tabloda 18 satır var — hastane setinin aynı adlı bölümünden fazla, çünkü burada temizlik kendi başına bir ana standart. Mevzuat tarafı ise ters çalışıyor: hastanenin elindeki yazılı iç yönergeler tıp merkezini bağlamıyor, konfor ölçüleri ise ruhsat mevzuatında sayıyla belli.

Setin künyesine bakın → Hastane setindeki karşılığı

Resmî standart metni bu sayfaya kopyalanmaz; yorum bize aittir.

Değerlendirme

Bu bölüm hangi riski kapatıyor, denetimde nerede takılıyor

Ayakta hizmette otelcilik, hastanedekinden daha geniş bir bölüm

Otelcilik Hizmetleri, SAS Ayaktan Sağlık Hizmetleri Seti v2’de Destek Hizmetleri boyutunun altındadır ve beş ana başlığı bir arada tutar: temizlik, yemek, çamaşır, hasta konforu ile güvenlik. Sezgiye aykırı olan şey bölümün ölçeğidir. Kaynak tabloda bu alt bölüm için 18 satır var; hastane setinin aynı adlı alt bölümünde 15 satır. Yani ayakta teşhis ve tedavi kuruluşu için yazılmış set, bu başlıkta hastane setinden daha fazla şey soruyor. Farkın tek sebebi var: burada temizlik kendi başına bir ana standarttır ve risk düzeyi belirlemekten temizlik planı yazmaya kadar üç satırla değerlendirilir. Hastane setinde temizlik enfeksiyon tarafına bağlanmışken, tıp merkezinde otelcilik bölümünün ilk işi olarak sorulur.

Bölümün kapattığı risk de bu yüzden farklı okunur. Klinik bir hata genellikle bir hastayı bulur; otelcilik tarafındaki bir hata aynı anda çok kişiyi etkiler. Ayakta hizmette bu etki daha hızlı yayılır, çünkü aynı muayene odası, aynı bekleme salonu ve aynı tuvalet bir gün içinde onlarca hasta tarafından kullanılır. Yatan hastanın bulunduğu bir odada temizlik kusuru bir vardiya içinde fark edilebilir; polikliniğin ortak alanındaki kusur gün boyu sessizce tekrarlanır.

Mevzuat tarafı hastanenin tam tersi: iki başlıkta yazılı kaynak yok

Hastane için bu bölümün mevzuat karşılığı kalındır: mutfak, çamaşırhane, hasta odası sınıfları ve ziyaret düzeni Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliğinde madde madde yazılıdır. O Yönetmelik tıp merkezini bağlamaz: kapsam maddesi Sağlık Bakanlığına bağlı ağız ve diş sağlığı merkezleri ile yataklı sağlık kurumlarıyla sınırlıdır, ayakta teşhis ve tedavi kuruluşu kapsam listesinde hiç geçmez. Tıp merkezinin karşılığı olan düzenleme Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliktir; o metnin madde ve eklerinde ise yemek hizmetine ve çamaşır hizmetine ilişkin ayrı bir düzenleme bulamadık. Düzenlenen tek şey kafeterya ve kantinin nerede kurulabileceğidir.

Sonuç şu: yemek ve çamaşır başlıklarında standart setinin ölçüt metni, kurumun elindeki tek yazılı ölçüdür. Hastanede “mevzuat zaten istiyor” diyerek hazır bulunan iç yönergeler burada yoktur; kuralı kurumun kendisinin yazması gerekir. Buna karşılık hasta konforu tarafı tersine çalışır: oradaki ölçüler ruhsat mevzuatında sayıyla bellidir ve denetimde o sayılar ayrıca karşınıza gelir.

Denetimde en çok nerede takılıyor

  • Tek tip temizlik planı. Ölçüt iki ayrı şey istiyor: önce tüm alanlarda risk değerlendirmesi, sonra tespit edilen risk düzeylerine göre farklı temizlik kuralları. Sahada en sık görülen belge, bütün bina için aynı sıklığı ve aynı malzemeyi yazan tek bir plandır. Böyle bir plan ilk ölçütü karşılar, ikincisini karşılamaz: risk düzeyi belirlenmiş ama hiçbir şeyi değiştirmemiştir.
  • “Bizde yatan hasta yok” savunması. Gözlem ünitesi olan tıp merkezinde bu savunma yürümez. Hasta gözlemde yirmi dört saate kadar, gerekirse altı saat daha kalabilir; yani yatak, kişisel temizlik alanı, refakatçinin dinlenmesi ve çağrı düzeneği ölçütleri devrededir. Bu ölçütleri “ayaktan kuruluşuz” diyerek boş bırakmak, bölümdeki en büyük tek puan kaybı kalemidir.
  • Gözlem hastasının öğünü yemek hizmeti sayılmıyor. Mutfağı olmayan kurumlar yemek standardını tümden atlıyor. Oysa gözlemde kalan hastaya ya da refakatçisine verilen bir öğün, dışarıdan alınsa bile yemek hizmetidir: tedarikin kuralı, taşıma sıcaklığı, üstü kapalı taşıma ve dağıtan personelin koruyucu ekipmanı sorulur.
  • Çamaşırın dışarıya verilmesi kaydı kaldırmıyor. Çamaşırhanesi olmayan kurum, çamaşır akışının yazılı tanımından kurtulmaz. Ölçüt toplama, taşıma, ayrıştırma, dağıtım ve depolamayı istiyor; bunların bir kısmı hizmet alımıyla yapıldığında bile kurum içinde gerçekleşir. Denetçinin baktığı yer genellikle aynıdır: kirli tekstilin toplandığı nokta ile temiz tekstilin teslim alındığı nokta aynı kapı mı.
  • Risk analizinin dar kapsamı. Can ve mal güvenliği analizinin kuruluşun tüm alanlarını kapsaması isteniyor. Poliklinik katı için yapılmış, otopark, kantin, depo, çamaşır toplama alanı ve çalışan girişi için yapılmamış bir analiz bu ölçütü karşılamaz. Analizin ardından gelen iyileştirme kaydı da ayrıca aranır; analiz tek başına çıktı değildir.
  • Kamera saklama süresinin yazılı kararı. Ölçüt sürenin belirlenmesini istiyor, bir sayı vermiyor. Çoğu kurumda süre cihazın diski dolduğunda kendiliğinden belirlenmiş durumda. Beklenen şey bir rakam değil, o rakamın neden seçildiğini gösteren yazılı karardır.

Kurumun elinde ne olmalı

  • Alan bazında risk düzeyi listesi ve her risk düzeyi için ayrı temizlik kuralı: kullanılacak malzeme, sıklık, kirlilik oluşturan kaza sonrası izlenecek yol, bir de temizlik kontrolünün kim tarafından nasıl yapılacağı.
  • Temizlik ekipmanının güvenli kullanımına dair kural ve ekipmanın kendi temizlik kaydı; dış kaynakla yürütülüyorsa bu kayıtların kuruma teslim aralığının sözleşmede yazılı olması.
  • Yemek hizmeti sunuluyorsa tedarik ve depolama kuralları, son kullanma tarihi takibi, şahit numune kaydı, taşıma ve dağıtım ekipmanının dezenfeksiyon kaydı; sunulmuyorsa bunun yazılı beyanı ve kantin işletmecisiyle ilişkinin tanımı.
  • Tekstil akışının yazılı tanımı, kirli–temiz güzergâh ayrımı ve dışarıya verilen tekstil için teslim–iade kayıtları.
  • Gözlem ünitesi ve ortak alan denetim kaydı: havalandırma, aydınlatma, pozisyon verilebilir yatak, kişisel temizlik alanı malzemeleri, refakatçi dinlenme alanı, hasta başı monitörizasyon ve çağrı düzeneği; çağrı sisteminin kullanımına dair hasta bilgilendirmesinin kaydı.
  • Güvenlik tarafı: kesintisiz koruma ve gözetim planı, güvenlik görevlisinin çalışma alanı, çalışma zamanı ve görev tanımı, kamera kaydı saklama süresi kararı, can ve mal güvenliğini tehdit eden olaylar için bildirim süreci ve bildirimlerden doğan iyileştirme kaydı.

Hazırlık sırası

Bu bölümde doküman yazmak kısa iştir; beş başlığın yazılı sürecini bir hafta içinde çıkarabilirsiniz. Uzun olan taraf kayıt biriktirmektir. Temizlik kontrol çizelgesi, dezenfeksiyon kaydı, şahit numune kaydı, tekstil teslim kaydı ve risk analizi sonrası iyileştirme kaydı ancak zamanla birikir ve denetim tarihinden önce geriye dönük üretilemez. Bu yüzden sıra şöyle kurulmalı: ilk önce periyodik kaydı olan ölçütler başlatılır, yazılı süreç ve görev tanımları onların yanında ilerler. Risk düzeyi haritası ise ilk gün çıkarılmalıdır; çünkü temizlik planından güvenlik analizine kadar bu bölümdeki her belge o haritanın üstüne kuruluyor.

Aşağıdaki standart başlıkları TÜSKA’nın yayımladığı resmî metindendir ve bu sayfaya kopyalanmaz, kaynak tablodan okunur. Yukarıdaki yorum ve değerlendirme bu sayfanın kendi katkısıdır.

Resmî metin

Otelcilik Hizmetleri standartları

Aşağıdaki başlıklar TÜSKA’nın yayımladığı SAS Ayaktan Sağlık Hizmetleri Seti v2 metnindendir. Sıra resmî metnin sırasıdır ve her standardın kendi bağlantı çapası vardır.

  1. DH.OH.01.00 Hasta, hasta yakını ve çalışanların güvenliği ve memnuniyeti için sağlık kuruluşunun tüm alanlarının temiz olması sağlanmalıdır.

    Sağlık kuruluşunun tüm alanlarında temizliğin sürekliliğini ve etkinliğini sağlayarak hasta, hasta yakını ile çalışanların güvenliği ve memnuniyetini temin etmektir.

    • Risk Düzeyleri ve Buna ilişkin Temizlik Kurallarının Belirlenmesi » Sağlık kuruluşunun tüm alanlarında temizlik ve enfeksiyon kontrolü açısından risk değerlendirmesi yapılmalıdır. » Tespit edilen risk düzeylerine göre temizlik kuralları, kullanılması gereken malzemeler, varsa temizliğin etkinliğini artırmaya yönelik gerekli fiziksel koşullar belirlenmelidir. Sağlık Kuruluşu Temizlik Planının Oluşturulması » Sağlık kuruluşunun tüm alanlarını kapsayacak şekilde temizlik planı ve ilgili dokümanlar oluşturulmalıdır: » Dokümanlarda asgari aşağıdaki konular yer almalıdır: • Bölüm ya da alan bazında belirlenen risk düzeyi • İlgili alanda kullanılacak temizlik malzemeleri • Malzeme ve ekipmanların temizliği ile etkin ve güvenli kullanımına yönelik kurallar • Temizlik sıklığı • Temizlik kuralları • Olası kirlilik oluşturan kazalar sonrasında temizliğin nasıl yapılacağına ilişkin kurallar • Temizlik kontrolünün kim tarafından nasıl yapılacağı

    Değerlendirme » Hasta Odaklılık » Hasta Güvenliği » Sağlıklı Çalışma Yaşamı » Etkinlik » Süreklilik

  2. DH.OH.01.01 Temizlik ve enfeksiyonların kontrolü açısından sağlık kuruluşunun tüm alanlarında risk düzeyleri belirlenmelidir.

    Temizlik ve enfeksiyonların kontrolü açısından sağlık kuruluşunun tüm alanlarında risk düzeyleri belirlenmelidir.

  3. DH.OH.01.02 Risk düzeylerine yönelik temizlik kuralları tanımlanmalı ve sağlık kuruluşu temizlik planı oluşturulmalıdır.

    Risk düzeylerine yönelik temizlik kuralları tanımlanmalı ve sağlık kuruluşu temizlik planı oluşturulmalıdır.

  4. DH.OH.02.01 Yiyeceklerin güvenli tedariki ve depolanması sağlanmalıdır.

    Yiyeceklerin güvenli tedariki ve depolanması sağlanmalıdır.

  5. DH.OH.02.02 Yemeklerin belirlenen koşullarda hazırlanması ile ilgili süreçler tanımlanmalıdır.

    Yemeklerin belirlenen koşullarda hazırlanması ile ilgili süreçler tanımlanmalıdır.

  6. DH.OH.02.03 Yemekler belirlenen kurallara göre dağıtılmalıdır.

    Yemekler belirlenen kurallara göre dağıtılmalıdır.

  7. DH.OH.02.04 Yemek hizmeti sunan çalışanların sağlık taramaları yapılmalıdır.

    Yemek hizmeti sunan çalışanların sağlık taramaları yapılmalıdır.

  8. DH.OH.03.01 Çamaşır hizmetlerinin sunumuna yönelik süreçler tanımlanmalıdır

    Çamaşır hizmetlerinin sunumuna yönelik süreçler tanımlanmalıdır

  9. DH.OH.03.02 Çamaşırhane ortamı hizmet süreçlerinin etkin şekilde yürütülebilmesini sağlayacak şekilde düzenlenmelidir.

    Çamaşırhane ortamı hizmet süreçlerinin etkin şekilde yürütülebilmesini sağlayacak şekilde düzenlenmelidir.

  10. DH.OH.03.03 Çamaşırhane ekipmanlarının kullanımına ilişkin kurallar belirlenmelidir.

    Çamaşırhane ekipmanlarının kullanımına ilişkin kurallar belirlenmelidir.

  11. DH.OH.04.00 Sağlık kuruluşunda hizmet sunulan tüm alanlar hasta konforunu ve güvenliğini sağlayacak şekilde düzenlenmelidir

    Hastanın ilgili sağlık personeline kolay ulaşımını sağlayacak düzenleme bulunmalıdır.

    • Hasta Konforu » Sağlık kuruluşunda hizmet sunulan alanlarla ilgili olarak aşağıdaki hususlar dikkate alınmalıdır: • Hizmet sunulan alanların temiz ve ferah olması • İhtiyaç duyduğunda hastanın oturabileceği, dinlenebileceği bekleme alanlarının bulunması • Merdivenler, asansörler, tuvaletler, banyolar, otopark alanları gibi zorunlu kullanım alanlarının hastanın ihtiyaçlarını (yaşlı hasta, çocuk hasta, engelli hasta gibi) gözetecek şekilde düzenlenmesi • Hizmet sunulan alanlarda hasta güvenliğini tehdit eden unsurların yer almaması • Muayene odalarının tıbbi hizmet süreçlerine ilişkin gereklilikleri içermesi (muayene masası, lavabo, el antiseptiği, ilgili branşa göre gerekli muayene gereçleri gibi) • Poliklinik alanlarında bebek bakımı ve emzirmeye yönelik düzenleme bulunması • Kolonoskopi, ultrasonografi, endoskopi vb. özellikli işlemler öncesinde ve sonrasında hastanın beklemesi, dinlenmesi ya da tuvalet, banyo vb. ihtiyaçlarını giderebilmesini dikkate alan düzenlemeler yapılması Gözlem Ünitesi » Gözlem ünitesindeki gözlem odaları en fazla iki yataklı olmalı hemşire gözlem istasyonu ünitenin içinde olmalıdır. » Hasta yatakları pozisyon verilebilir özellikte ve hasta güvenliğini sağlayacak nitelikte (koruma barları ve her yöne hareketli tekerlekli ) olmalıdır. » Hastanın güvenliği ve konforunu temin edecek şekilde uygun fiziki şartlar havalandırma ve aydınlatma koşulları sağlanmalıdır. » Gözlem ünitesinde hastanın tanı ve tedavisine yönelik gerekli ekipman ve malzeme bulunmalıdır. Bu ekipman ve malzemenin temizlik ve dezenfeksiyonu yapılmalıdır. » Hasta başı monitörizasyon ve merkezi tıbbî gaz sistemi bulunmalıdır. » Gözlem ünitesinde hastanın ve hasta yakınlarının kişisel temizlik ihtiyaçlarını karşılamak üzere alanlar (tuvalet banyo vb.) belirlenmelidir. Bu alanlarda kişisel temizliğe yönelik malzemeler bulunmalıdır. » Hasta yakınlarının dinlenebilmeleri için gerekli fiziki ortam sağlanmalıdır. Sağlık Personeline Kolay Ulaşımın Sağlanması » Hasta veya hasta yakınının ihtiyaç durumunda ilgili sağlık personeline ulaşabilmesine yönelik düzenleme (çağrı zili vb.) yapılmalıdır. » İlgili düzenlemenin hasta odalarında ve kişisel temizlik alanlarında ulaşılabilir olması sağlanmalıdır. » Hasta/hasta yakınına, çağrı sisteminin kullanımına ilişkin bilgilendirme yapılmalıdır.

    Değerlendirme » Hasta Odaklılık » Hasta Güvenliği

  12. DH.OH.04.01 Hasta odaları ve hasta/hasta yakınlarının kullandıkları alanlar güvenli ve ergonomik olmalıdır

    Hasta odaları ve hasta/hasta yakınlarının kullandıkları alanlar güvenli ve ergonomik olmalıdır

  13. DH.OH.04.02 Hastanın ilgili sağlık personeline kolay ulaşımını sağlayacak düzenleme bulunmalıdır.

    Hastanın ilgili sağlık personeline kolay ulaşımını sağlayacak düzenleme bulunmalıdır.

  14. DH.OH.05.00 Sağlık kuruluşunda hasta/hasta yakını ve çalışanların can ve mal güvenliğini sağlamaya yönelik güvenlik tedbirleri alınmalıdır.

    Sağlık kuruluşunda hasta/hasta yakını ve çalışanların can ve mal güvenliğinin etkin ve etkili şekilde sağlanmasıdır.

    • Güvenlik/Emniyet Hizmetlerinin Planlanması » Sağlık kuruluşunu ve sağlık kuruluşu içinde bulunan şahısları; her türlü sabotaj, hırsızlık, yağma, darp gibi tehdit, tehlike ve tahribata karşı koruma, gözetim, denetim ve kontrol hizmetlerinin kesintisiz olarak sürdürebilmesi için tanımlanmış bir plan olmalıdır. » Sağlık kuruluşunun belirlenen alanlarında güvenlik görevlisi ve ekipmanı (güvenlik kamerası, alarm sistemi vb.) bulunmalıdır. Güvenlik kamerası kayıtlarının saklama süreleri belirlenmelidir. » Güvenlik görevlilerinin çalışma alanı, çalışma zamanları ve görev tanımları belirlenmelidir. Hasta/Hasta Yakını ve Çalışanların Güvenlik/Emniyetinin Sağlanması » Can ve mal güvenliğine yönelik risk analizleri yapılmalı ve gerekli tedbirler alınmalıdır. » Risk analizleri sağlık kuruluşunun tüm alanlarını ve bölümlerini kapsamalıdır. » Can ve mal güvenliğini tehdit eden olaylarla ilgili bildirim süreci tanımlanmalıdır. » Yapılan analizler sonucunda gerekli iyileştirme çalışmaları yapılmalıdır.

    Değerlendirme » Hasta Güvenliği » Etkinlik » Sağlıklı Çalışma Yaşamı

  15. DH.OH.05.01 Güvenlik hizmetlerinin sunumuna ilişkin süreçler tanımlanmalıdır.

    Güvenlik hizmetlerinin sunumuna ilişkin süreçler tanımlanmalıdır.

  16. DH.OH.05.02 Sağlık kuruluşunda hasta/hasta yakını ve çalışanların can ve mal güvenliği sağlanmalıdır.

    Sağlık kuruluşunda hasta/hasta yakını ve çalışanların can ve mal güvenliği sağlanmalıdır.

  17. DH.OH.02.00 Hasta/hasta yakını ve çalışanlara sunulacak yemek hizmetlerine ilişkin süreçler tanımlanmalıdır.

    Hasta, hasta yakını ve çalışanların istek, ihtiyaç, beklenti ve değerleri dikkate alınarak etkin ve güvenli yemek hizmeti almalarını sağlamaktır.

    • Yiyeceklerin Tedariki ve Depolanması » Gıdaların türlerine göre tedarikle ilgili dikkat edilmesi gereken kurallar (gıdaların türlerine göre aranması gereken nitelikler, kalite kontrol kriterleri, tedarikçinin kabulü ile gıdaların taşıması ve teslimine yönelik asgari belgeler ve gereklilikler) belirlenmelidir. » Gıda türlerine göre depolama koşulları (sıcaklık, saklama süresi, varsa paketleme şartları, raflara ve dolaplara yerleşim kuralları vb.) tanımlanmalıdır. » Gıda stoklamasında, son kullanım tarihlerinin etkin şekilde takibinin yapılabilmesi sağlanmalıdır. » Depodaki ürünler, yerle ve duvarla teması engellenecek şekilde, gıda grupları ayrı olarak yerleştirilmelidir. Yemeklerin Hazırlanma Süreçleri » Yemekler hastanın tıbbi tedavisinin gereklilikleri dikkate alınarak hazırlanmalıdır. » Yemek hizmeti kapsamında hastanın kültürel ve manevi değerleri dikkate alınmalıdır. » Yemekler hijyenik olarak hazırlanmalıdır: • Yiyeceklerin hazırlandığı alanlar, diğer alanlardan (gıda depolama alanları, kirli malzemenin yıkandığı alanlar vb.) ayrılmalıdır. • Tüm çalışanlar; maske, bone, eldiven ve ayak giysileri gibi uygun koruyucu ekipman kullanmalıdır. • Yiyeceklerin hazırlanmasında kullanılan malzeme ve ekipman temiz olmalıdır. • Gıdaların temizliği (sebze ve meyvelerin yıkanması gibi) ile ilgili kurallar belirlenmeli ve uygulanmalıdır. • Mutfak personelinin kişisel temizliğinin etkin şekilde sağlanması için gerekli ortam koşulları sağlanmalıdır. » Olası gıda zehirlenmesi durumlarında gerekli analizlerin yapılabilmesi için hazırlanan yiyeceklerden şahit numuneler alınmalıdır. Yemeklerin Dağıtılması » Yiyecekler türlerine göre; yemeğin ısısına, sunumuna ve hijyen kurallarına dikkat edilerek dağıtılmalıdır. » Yemekler üstü kapalı olarak taşınmalıdır. » Taşımada ve dağıtımda kullanılan yemek arabaları ile diğer ekipman ve malzemelerin temizlik ve dezenfeksiyonları yapılmalıdır. » Yemek dağıtımı yapan personel; bone, eldiven, maske gibi uygun koruyucu ekipman kullanmalıdır. Çalışanların Sağlık Taramalarının Yapılması Yemek hizmetinde yer alan tüm çalışanların sağlık taramaları periyodik olarak yapılmalı, taramalarda gıda güvenliğini tehdit edecek sorun tespit edilmesi durumunda yapılması gerekenler tanımlanmalıdır.

    Değerlendirme » Hasta Odaklılık » Hasta Güvenliği » Sağlıklı Çalışma Yaşamı » Etkinlik

  18. DH.OH.03.00 Sağlık kuruluşunda çamaşır hizmetlerinin hasta ve çalışan sağlığı açısından güvenli ve etkin bir şekilde sunulması sağlanmalıdır.

    Sağlık kuruluşunda sunulan çamaşır hizmetlerinin hasta ve çalışan sağlığı açısından güvenli olmasını sağlamaktır.

    • Süreçlerin Tanımlanması Sağlık kuruluşunda kullanılan tüm tekstil ürünlerinin temizlenmek üzere; toplanması, taşınması, ayrıştırılması, yıkanması, ütülenmesi, kullanılacak alanlara dağıtılması ve depolanması ile çamaşırhane ortamının düzenlenmesine ilişkin süreçler tanımlanmalıdır. Çamaşırhane Ortamı » Çamaşırhane; çamaşır yıkama, kurutma, ütüleme ve depolama için yeterli alana sahip olmalı, kirli ve temiz çamaşır alanlar birbirinden ayrı tutulmalıdır. » Çamaşırhane zemin ve duvarları kolay temizlenebilen, düz ve dayanıklı malzemeden yapılmış olmalıdır. » Çamaşırhanede çamaşırların etkin temizliğini sağlamaya ve çalışanların güvenlik ve konforunu temin etmeye yönelik uygun havalandırma ve aydınlatma koşulları sağlanmalıdır. » Çamaşırhanede kullanılan ekipmanların kullanımına ilişkin kurallar belirlenmeli, ekipmanların temizlik, bakım, onarım ve kontrolü sağlanmalıdır. » İlgili çalışanlara ekipmanların kullanımına ilişkin eğitim verilmelidir.

    Değerlendirme » Hasta Odaklılık » Hasta Güvenliği » Sağlıklı Çalışma Yaşamı » Etkinlik

Resmî metnin hakları TÜSKA’ya aittir. Liste bloğa kopyalanmaz, kaynak tablodan okunur; set metni güncellendiğinde bu sayfa da güncel kalır.

Mevzuat dayanağı

Hangi ölçütün arkasında ayrıca bir yönetmelik var

Bu bölümde mevzuat dayanağı eşit dağılmıyor: konfor ve ortam tarafında sayıya bağlanmış hükümler var, yemek ve çamaşır tarafında yok. Aşağıdaki konu başlıkları kendi sözcüklerimizle, dayanaklar resmî künyeyle yazıldı. Yalnızca doğruladığımız maddeler var; doğrulayamadığımız künyeyi hiç yazmadık.

Temizlik kuralının sahibi: mesul müdür ve iç denetim

Ölçüt temizlik kontrolünün “kim tarafından nasıl yapılacağının” yazılmasını istiyor. Ayakta teşhis ve tedavi mevzuatı bu sorunun kurumsal cevabını zaten veriyor: iç işleyiş konusunda hazırlanıp çalışanlara duyurulan düzenlemelere uyulmasını sağlamak ve bunun için gerekli iç denetimleri yürütmek mesul müdürün görevidir. Yani temizlik planı bir kalite belgesi olmanın yanında, mesul müdürün yürütmekle yükümlü olduğu iç düzenlemedir. Risk haritasının bina sınırını da mevzuat çiziyor: kuruluş içinde başka amaca yönelik işyeri bulunamaz ve bir bölüm kafeterya ve kantin dışındaki bir amaçla üçüncü kişilere kiralanamaz.

  • Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Yönetmelik Madde 14/5-ğ — iç düzenlemelere uyulması ve iç denetim
  • Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Yönetmelik Madde 5/3 — binada başka amaçlı işyeri bulunamaz

Temizlik ve ortam koşulları bir hasta hakkıdır

Temizliğin gerekçesi yalnızca enfeksiyon kontrolü değil. Hasta Hakları Yönetmeliği, sağlık kurum ve kuruluşlarında “insan haysiyetine yakışır gereken her türlü hijyenik şartların sağlanmasını” ve gürültü ile rahatsız edici diğer bütün etkenlerin bertaraf edilmesini esas sayıyor; üstelik bu hususların hasta tarafından talep konusu yapılabileceğini açıkça yazıyor. Pratik sonucu şu: ortak alandaki temizlik ve gürültü kusuru, kalite ölçütünden bağımsız olarak bir hasta hakları başvurusunun konusu olabilir.

  • Hasta Hakları Yönetmeliği Yönetmelik · Resmî Gazete 1.8.1998 / 23420 Madde 39 — hijyenik şartlar ve gürültünün bertaraf edilmesi

Yemek tarafında mevzuatın düzenlediği tek şey kantinin yeri

Hastane için yemek hizmetinin yazılı karşılığı kalındır; tıp merkezinde durum farklı. Ayakta teşhis ve tedavi mevzuatında yemek hizmetinin tedariki, hazırlanması ya da dağıtımına ilişkin bir hüküm bulamadık. Düzenlenen tek şey kafeterya ve kantin gibi kısımların kurulabileceği, bunların işletilmesi için hizmet satın alınabileceği ya da başkalarına gördürülebileceği — ve nereye KURULAMAYACAĞI: tıbbi hizmet birimlerinin bulunduğu yerler ile hasta tedavi ve istirahatini engelleyecek yerler. Bu hüküm bir gıda hijyeni kuralı değil, yerleşim kuralıdır; yemek hizmetinin içeriğini standart seti belirler.

  • Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Yönetmelik Madde 5/2 — kafeterya ve kantinin kurulması ve yeri

Yemek hizmetinde çalışanın sağlık taraması: yılda en az bir defa

Ölçüt yemek hizmeti sunan çalışanların sağlık taramalarının yapılmasını istiyor ve periyot vermiyor. Mevzuatta bir periyot var ve kuruluşun TÜM çalışanlarını kapsıyor: çalışanların işyeri çalışanı sağlığı açısından hepatit markeri ve bulaşıcı hastalıklar yönünden gerekli görülen tetkik ve muayenelerini yılda en az bir defa periyodik olarak yaptırmak mesul müdürün görevidir. Yani mutfak ya da kantin personeli kuruluşun çalışanıysa periyot zaten yazılıdır. Ölçütün mevzuattan fazla istediği şey ikinci yarıdır: taramada gıda güvenliğini tehdit edecek bir sorun çıktığında yapılması gerekenlerin de tanımlanması.

  • Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Yönetmelik Madde 14/5-j — yılda en az bir defa periyodik tetkik ve muayene

Kirli–temiz güzergâh ayrımının yazılı bir örneği var

Çamaşır ölçütleri kirli ve temiz alanın ayrı tutulmasını istiyor ama bu ayrımın nasıl kurulacağını anlatmıyor. Mevzuatta aynı mantığın yazılı bir örneği atık tarafında var ve tekstil akışı kurulurken örnek alınabilir: kurum içinde izlenecek güzergâh, hastaların tedavi olduğu yerler ile diğer temiz alanlardan ve insan trafiğinin yoğun olduğu bölgelerden mümkün olduğunca uzak olacak şekilde belirlenir. Aynı Yönetmelik taşıma kaplarının HER GÜN düzenli olarak temizlenip dezenfekte edilmesini de bir sayı olarak veriyor; standart setinde “ekipmanların temizlik ve dezenfeksiyonu yapılmalıdır” denirken aranan sıklığın karşılığı budur.

  • Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Yönetmelik · Resmî Gazete 25.1.2017 / 29959 Madde 11/6 — güzergâhın temiz alanlardan uzak belirlenmesi
  • Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Yönetmelik · Resmî Gazete 25.1.2017 / 29959 Madde 11/4 — kap ve konteynerlerin her gün dezenfeksiyonu

Hasta konforu: ölçütün yanında bir de sayı var

Konfor ölçütleri “ferah”, “ihtiyaçları gözeten” gibi niteliksel ifadelerle yazılmıştır; ruhsat mevzuatı aynı alanlar için sayı veriyor ve denetimde o sayılar ayrıca karşınıza gelir. Tıp merkezinde bekleme salonu kattaki her poliklinik odası başına en az 4 m²; orta koridor bekleme alanı olarak kullanılacaksa en az 3 m genişlik aranıyor. Hasta kullanımındaki kapılar en az 110 cm, sedye dolaşan koridorlar en az 2 m, giriş rampası en çok %8 eğim. Engelli düzenlemesi de ölçülü: tuvalet kabini kapı net geçişi en az 80 cm, engelli kabin kapısı en az 90 cm ve tekerlekli sandalye manevrası için en az 150 cm boşluk. Bu ölçülerde %2’ye kadar sapmaya izin veriliyor — denetimde sık karıştırılan ayrıntı budur: tolerans var ama yüzde iki ile sınırlı.

  • Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Yönetmelik Ek-4/A — bekleme salonu alanı ve orta koridor genişliği
  • Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Yönetmelik Ek-4/A ve Ek-15/A — hasta kullanımındaki kapılar en az 110 cm
  • Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Yönetmelik Ek-4/D — sedye koridoru, rampa eğimi ve engelli tuvalet ölçüleri
  • Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Yönetmelik Madde 6/2 — asgari fiziki ölçülerde %2’ye kadar sapma

“Gözlem odaları en fazla iki yataklı” kuralının mevzuat karşılığı

Ölçüt gözlem odalarının en fazla iki yataklı olmasını ve hemşire gözlem istasyonunun ünite içinde bulunmasını istiyor. Yatak sınırının ruhsat mevzuatında birebir karşılığı var ve üstüne ölçü de ekliyor: gözlem odası tek yataklıysa en az 9 m², iki yataklıysa yatak başına en az 7 m² ve bir odada ikiden fazla yatak bulunamaz. Gözlem ünitesi tarafında yatak başına en az 9 m² aranıyor. Süre de yazılı: gözlem 24 saattir ve hastanın sağlık durumuna göre en fazla altı saat uzatılabilir. Bu süre, konfor ölçütlerinin ayakta teşhis kuruluşunda neden devrede olduğunu açıklayan rakamdır.

  • Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Yönetmelik Ek-4/A — gözlem odası ölçüleri ve oda başına yatak sınırı
  • Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Yönetmelik Madde 19/2 — gözlem süresi 24 saat, en fazla 6 saat uzatma

Bebek bakımı ve emzirme düzenlemesi

Ölçüt poliklinik alanlarında bebek bakımı ve emzirmeye yönelik düzenleme bulunmasını istiyor; bir ölçü vermiyor. Ruhsat mevzuatında bu odanın asgarisi yazılı: kadın doğum ve çocuk hizmeti verilen kuruluşlarda içinde lavabo bulunan en az 5 m² bebek emzirme ve bakım odası aranıyor. Elimizdeki eşik kaydında bu şart poliklinik ve muayenehane eklerinde geçtiğinden, hüküm doğrudan tıp merkezi eki olarak yazılmamıştır; buna rağmen ölçütün beklediği düzenlemenin niteliğini gösteren tek sayısal referanstır.

  • Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Yönetmelik Ek-15/A ve Ek-15/B — bebek emzirme ve bakım odası en az 5 m², lavabolu

Havalandırma ve aydınlatma kesintide de sürüyor mu

Gözlem ünitesi ölçütleri uygun havalandırma ve aydınlatma koşullarının sağlanmasını istiyor. Bu koşul elektrik kesintisinde de sürmek zorundaysa dayanağı ruhsat mevzuatındaki altyapı şartlarıdır: jeneratör kapasitesi talep gücünün %70’inden az olamaz, kesintisiz güç kaynağı en az üç saat çalışmaya yeterli olmalı ve jeneratörün yakıt tankı en az yirmi dört saatlik olmalıdır. Konfor ölçütünü denetimde belgeleyen şey çoğu kez bu üç sayı ile jeneratörün deneme çalıştırma kaydı oluyor.

  • Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Yönetmelik Ek-4/D — jeneratör kapasitesi, UPS süresi ve yakıt tankı

Güvenlik yükümlülüğü setten eski, kamera kaydı kişisel veri

Can ve mal güvenliği tedbiri standart setinin getirdiği bir yenilik değil: bütün sağlık kurum ve kuruluşları, hastaların ve ziyaretçi ile refakatçi gibi yakınlarının can ve mal güvenliğinin korunması için gerekli tedbirleri almak zorunda. Ölçütün bunun üstüne eklediği şey planın, görev tanımının ve bildirim sürecinin YAZILI olmasıdır. Kamera tarafında ise ölçüt saklama süresinin belirlenmesini istiyor ama süre vermiyor; süreyi kurum belirler ve belirlerken ölçü KVKK’dır. Kişisel veri işlendiği amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olmak ve ilgili mevzuatta öngörülen ya da işlendiği amaç için gerekli olan süre kadar muhafaza edilmek zorunda. Kaydın alındığı sırada ayrıca aydınlatma yükümlülüğü doğuyor; girişteki kamera uyarısı bu yükümlülüğün karşılığıdır.

  • Hasta Hakları Yönetmeliği Yönetmelik · Resmî Gazete 1.8.1998 / 23420 Madde 37 — güvenliğin sağlanması
  • Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (6698) Kanun · Resmî Gazete 7.4.2016 / 29677 Madde 4/2-d — gerekli olan süre kadar muhafaza
  • Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (6698) Kanun · Resmî Gazete 7.4.2016 / 29677 Madde 10/1 — aydınlatma yükümlülüğü

Konu başlıkları bizim sözcüklerimizdir; standart setinin ölçüt metni değildir. Üç uyarı: (1) Hastaneler için bu bölümde sık atıf yapılan Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği ile Özel Hastaneler Yönetmeliği, kapsam maddeleri gereği ayakta teşhis ve tedavi kuruluşlarını BAĞLAMAZ; bu sayfada dayanak olarak kullanılmadı. (2) Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik satırlarında Resmî Gazete künyesi boş bırakıldı: kaydımızda bu alan boş ve tahminle doldurmuyoruz — eksik künye yanlış künyeden iyidir. (3) Yemek hizmetinin gıda hijyeni tarafı için bu derlemede doğrulanmış bir mevzuat kaydı bulunmadığından o başlıkta atıf verilmedi; gıda mevzuatı ayrı bir külliyattır ve kendi güncel metninden teyit edilmelidir. Mevzuat değişiyor: bir karara dayanak yapmadan önce Resmî Gazete’den güncel metni teyit etmenizi öneririz.

Sık sorulanlar

Tıp merkezinde Otelcilik Hizmetleri hazırlığında en çok sorulanlar

Çamaşırhanemiz yok, tekstili dışarıya yıkatıyoruz. Çamaşır standartlarında ne olur?
Standart ortadan kalkmaz, ağırlık merkezi değişir. Çamaşırhane ortamı ve ekipman kurallarıyla ilgili ölçütler yüklenicinin tesisine bakar; kurumda aranan şey akışın kurum içinde kalan kısmıdır: kirli tekstilin nerede toplandığı, hangi güzergâhla çıktığı, temizin nereden teslim alınıp nasıl depolandığı. Uygulanabilir çözüm sözleşmede: hizmetin kapsamı, kirli–temiz ayrımı ve teslim–iade kayıtlarının kuruma hangi aralıkla verileceği yazılır. Hizmet alımı işi devreder, kayıt yükümlülüğünü devretmez.
Ayakta teşhis ve tedavi kuruluşuyuz. Hasta odası ve çağrı zili ölçütleri bizi de bağlar mı?
Gözlem üniteniz varsa evet. Gözlem 24 saate kadar sürer ve hastanın sağlık durumuna göre en fazla altı saat daha uzatılabilir; bu süre boyunca yatak, kişisel temizlik alanı, refakatçinin dinlenmesi ve çağrı düzeneği ölçütleri işler. Çağrı tarafında üç şey isteniyor: düzenlemenin bulunması, gözlem odalarında ve kişisel temizlik alanlarında ulaşılabilir olması, bir de hasta ya da yakınına kullanımının anlatılması. En sık eksik bulunan iki şey banyo-tuvaletteki çağrı düzeneği ve bilgilendirmenin kaydıdır.
Mevzuatta yemek ve çamaşır için hüküm yoksa bu ölçütleri neye göre yazacağız?
Ölçüt metninin kendisine göre. Bu iki başlıkta standardın ölçüt metni, kurumun elindeki tek yazılı ölçüdür; hastanede hazır bulunan iç yönerge hükümleri tıp merkezini bağlamıyor. Pratik yol şudur: ölçüt metnindeki her madde işareti bir satır olarak alınır ve karşısına “kim, hangi sıklıkla, hangi kayda” yazılır. Çıkan tablo hem prosedür hem de denetimde gösterilecek kayıt listesi olur. Bir de boşluğun farkında olmak gerekir: gıda hijyeni kendi mevzuatına tabidir ve o metinler burada derlenmiş değildir.
Temizlik planımız var ve bütün alanları kapsıyor. Yine eksik bulunabilir miyiz?
Evet. Ölçüt iki aşama istiyor: tüm alanlarda temizlik ve enfeksiyon kontrolü açısından risk değerlendirmesi, sonra tespit edilen risk düzeylerine göre farklılaşan kurallar. Bütün bina için aynı sıklığı ve aynı malzemeyi yazan bir plan birinci aşamayı karşılar, ikincisini karşılamaz. Planda ayrıca alan bazında risk düzeyi, kullanılacak malzeme, temizlik sıklığı, kirlilik oluşturan kazalar sonrası izlenecek yol ve kontrolün kim tarafından nasıl yapılacağı ayrı ayrı bulunmalıdır.
Bu alt bölümde kaç satır değerlendiriliyor ve hastane setinden farkı ne?
Kaynak tabloda bu alt bölüm için 18 satır var: beş ana standart (temizlik, yemek, çamaşır, hasta konforu ve ortak alanlar, güvenlik) ve bunlara bağlı değerlendirme ölçütleri. Hastane setinin aynı adlı alt bölümünde 15 satır bulunuyor. Fark temizlikten geliyor: tıp merkezi setinde temizlik kendi başına bir ana standarttır ve risk düzeyi ile temizlik planı ayrı ölçütler olarak değerlendirilir. Tam liste yukarıda, resmî metin sırasıyla duruyor.

Risk haritası ilk gün çıkar, kayıtlar zamanla birikir

Bu bölümdeki her belge alan bazlı risk haritasının üstüne kuruluyor; temizlik planından güvenlik analizine kadar. Haritayı çıkarmak ve hangi kaydın kimde, hangi aralıkla tutulacağını kurmak için konuşalım.

Danışmanlık nasıl ilerliyor →