Hizmete Erişim

Bu alt bölüm beş standarttan oluşuyor ve yapısı özel: ölçüt metnini yalnızca ilk standart taşıyor. Kaynaktan ölçtük — HD.HE.01.00 bin dokuz yüz karaktere yakın bir ölçüt metni ve üç alt başlık içeriyor; altındaki dört standardın ölçüt alanı ise tamamen boş. Pratik sonucu şu: dört standardı tek tek karşılamak için okunacak metin kendi satırlarında değil, çatı standardın ölçütlerinde duruyor. Hazırlığa dört ayrı kontrol listesi yazarak başlamak bu yüzden boşa emek; tek liste çatı standardın üç başlığından çıkar — karşılama ve danışma, kolaylaştırıcı düzenlemeler, hizmetin zamanında sunulması.

Bu alt bölüm hangi riski kapatıyor

Ayakta teşhis ve tedavi kuruluşunda erişim riski, hastanedekiyle aynı biçimde görünmüyor. Üç somut fark var.

• Kapı her zaman açık değil. Tıp merkezi, ruhsatında yazılı olmak kaydıyla çalışma günlerinde sekiz saatten az olmamak üzere hizmet sunar; kesintisiz hizmet yalnızca on uzman tabip kadrosu ve en az üç bin metrekare kapalı alana sahip kuruluşlar için öngörülmüştür. Yani kapalı bir kapı başlı başına ihlal değildir — ihlale dönüşen şey, ilan edilen saatin gerçeği yansıtmamasıdır. Hastanın yolculuğu kapıda bitiyorsa, erişim kaybı tabelada başlamış olur.
• Darboğaz hekimde değil odada olabilir. Yönetmelik en az iki tabibe bir poliklinik muayene odası ayrılmasına izin veriyor. Aynı zaman diliminde iki hekim bir odaya yazıldığında bekleme süresi bir kadro sorunu değil, oda çizelgesi sorunudur. Oda eklemeden hekim eklemek bu durumda süreyi kısaltmaz; uzatır. Bu, ölçmeden müdahale etmenin bu alt bölümdeki en pahalı biçimi.
• Öncelik kuralının hazır bir şablonu yok. Hastanelerin dayandığı sıra numarası ve sıra gözetilmeyecek hasta grupları düzenlemesi, yataklı kurumlar için yazılmış bir yönetmelikte yer alıyor ve ayakta teşhis ve tedavi kuruluşunu kapsamıyor. Bu kuruluşları bağlayan mevzuat gövdesini konu konu taradık: sıra düzenine ilişkin bir hüküm bulamadık. Geriye hastanın hakkı kalıyor — öncelik hakkının tıbbi ölçütlere dayalı ve nesnel olarak belirlenmesini isteme hakkı; acil ve adli vakalar ile yaşlılar ve engelliler bakımından ise ilgili mevzuata yapılan bir atıf. Yani kuralı kurum yazmak zorunda. Hastaneden kopyalanan bir öncelik prosedürü denetimde savunulamıyor, çünkü dayandığı metin bu kuruluşa uygulanmıyor.

Denetimde en çok nerede takılıyor

• Uzman listesi dijital değil. 1 Ocak 2026’dan beri yürürlükte olan hüküm açık: hasta kabul ve tedavi edilen uzmanlık dallarında görev yapan uzman tabiplerin isimleri ve çalışma saatleri bulunan, mesul müdür tarafından onaylanmış bir liste bekleme salonunda dijital olarak bulunur. Üç ayrı yerden kaybediliyor: liste basılı panoda duruyor, listede çalışma saati yok, ya da kadro değiştiği hâlde ekran güncellenmemiş. Denetçi bunu bekleme salonuna girdiği ilk dakikada görüyor.
• Geri bildirim karekodu yalnızca girişte. Aynı tarihte yürürlüğe giren başka bir hüküm, Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezi ile entegre karekodun hasta odalarında, polikliniklerde ve bekleme salonlarında bulunmasını zorunlu kılıyor. Tek bir karekodu girişe asmak bu üç yeri karşılamıyor.
• Danışma masası var, bilgilendirme birimi yok. Hasta hakları mevzuatı üç şeyi birlikte istiyor ve küçük kuruluş için bir istisna tanımıyor: yeterli teknik donanımı olan bir birim, o birimde kesin ve yeterli bilgi verebilecek nitelik ve ehliyete sahip personelin daimi olarak istihdamı, ve kuruluşun uygun yerlerinde bilgilendirici tabela, broşür ve işaretler. Tıp merkezinde danışma genellikle kayıt ve kabul masasının kendisidir; o yüzden denetimdeki soru “masa var mı” değil, “o masadaki kişi nitelikli ve sürekli mi” oluyor.
• İnternet sitesi ile gerçek birbirini tutmuyor. Çatı standart, kuruluşun deklare ettiği bilgilerle tutarlı şekilde hastaya ayrıntılı bilgi vermesini istiyor. 2025 sonunda yürürlüğe giren tanıtım mevzuatı bu kez beyanın kendisini de düzenliyor: tedavi edilmeyen uzmanlık dallarında hasta kabul edildiği izlenimi yaratılamıyor, internet sitesindeki bilgilendirmenin son güncelleme tarihi ile site editörünün iletişim bilgisi açıkça belirtiliyor, tanıtım ve bilgilendirmede ücret, indirim, kampanya ya da promosyon bilgisine yer verilemiyor. Bayat bir site artık iki ayrı bulgu üretiyor: bir ölçüt kaybı ve bir yönetmelik ihlali. Hizmet bedeli konuşması da bu yüzden başvuru öncesi bilgi paketinin değil, kuruluşun içinin konusudur.
• Kolaylaştırıcı düzenlemeler “var” diye geçiştiriliyor. Standart, yaşlılar, engelliler ve yardıma ihtiyaç duyanlar için rampa, tekerlekli sandalye, merdiven, asansör, tuvalet ve otopark düzenlemelerini istiyor. Bu kuruluş türünün kendi ruhsat ekleri bunların sayısal karşılığını zaten veriyor: bekleme salonunda kattaki her poliklinik odası başına en az dört metrekare, orta koridor kullanılacaksa en az üç metre; hasta kullanımındaki kapılar en az yüz on santimetre, sedye dolaşan koridorlar en az iki metre; giriş rampası en çok yüzde sekiz eğim; engelli tuvalet kabininin kapısı en az doksan santimetre ve tekerlekli sandalye manevrası için en az yüz elli santimetre boşluk; poliklinik ve acil önünde en az üç araçlık bekleme alanı. Bunlar akreditasyon ölçütü değil ruhsat eşiğidir — ama denetçi aynı binada ikisine birlikte bakıyor ve ölçüyü tutmayan bir koridor iki başlıkta birden konuşuluyor.
• Süre analizi yapılmamış. Çatı standart, işlemlerin ve işlem adımlarının ayrıntılı incelenmesini, sürelerin kısaltılmasına yönelik tedbirlerin alınmasını ve bu çalışmaların dokümante edilmesini istiyor. Buradaki kanıt sürenin kısalmış olması değil, analizin kendisi. Sürenin neden kısalmadığını gösteren bir çalışma da geçerli kanıttır; hiç ölçülmemiş bir süre değildir.

Kurumun elinde ne olmalı

• Belge. Karşılama, danışma ve yönlendirme sürecinin tanımı; başvuruda hastanın yapması gereken işlemler ile getirmesi gereken bilgi ve belgelerin listesi; kuruma özgü öncelik kuralı — kimler, hangi gerekçeyle, hangi işlem noktasında öne geçer; ilan edilen çalışma saatleri ve hangi dalda hangi saatte hizmet verildiği.
• Kayıt. Mesul müdür onaylı, tarihli uzman tabip listesinin sürüm geçmişi; bekleme salonundaki ekranın ve karekodların yerinde bulunduğunu gösteren kontrol kaydı; internet sitesi güncelleme tarihleri; bilgilendirme materyalinin revizyon kaydı; öncelikli hastanın fiilen öne alındığını gösteren kayıtlar.
• Ölçüm. Başvuru saatinden muayene saatine kadar geçen sürenin dönemsel ölçümü; muayene odası doluluk oranı — darboğazın hekimde mi odada mı olduğunu ancak bu ikisi birlikte gösterir; randevuya gelmeme oranı; erişim başlığına ayrıştırılmış şikâyet sayısı.
• Tatbikat yerine yerinde yürüyüş. Bu başlığın tatbikatı yok, saha gözlemi var: yoğun bir saat seçilip hastanın yolunun kapıdan çıkışa kadar saat tutularak yürünmesi ve her beklemenin nerede oluştuğunun yazılması. Bir saatlik bu kayıt, çoğu zaman üç aylık doküman çalışmasından daha fazlasını gösteriyor.

Akreditasyon zorunluluğunun bugünkü durumu

Ayakta teşhis ve tedavi yapılan özel sağlık kuruluşlarına ruhsat tarihinden itibaren akreditasyon belgesi alma yükümlülüğü getiren hükümlerin yürütmesi durduruldu. Ayrıntısını ve karar künyelerini setin künye sayfasında yazdık; burada tekrar etmiyoruz. Bu sayfayı okuma gerekçeniz bu yüzden bir zorunluluk takvimi değil: yukarıdaki kayıtların önemli bir kısmı akreditasyondan bağımsız olarak, kendi yönetmeliğinizle zaten isteniyor.

Yukarıdaki değerlendirme bize aittir. Standart metinlerinin hakları TÜSKA’ya aittir ve bu sayfada çoğaltılmaz; aşağıdaki liste kaynaktan okunur.