SAS Ayaktan Sağlık Hizmetleri Seti v2 · Sağlık Hizmetleri · SH.GC

Güvenli Cerrahi

Bu alt bölümde iki standart ve beş değerlendirme ölçütü var. Hastane setindeki aynı adlı bölümden iki yerde ayrılıyor: hasta tarafının tamamı tek ölçütte toplanmış, ameliyathane tarafı ise dört ölçüte bölünmüş. Aşağıda önce bölümün kapattığı riski ve denetimde takıldığı noktaları yazdık, sonra setin resmî standart metnini ve kayıtların mevzuat dayanağını listeledik.

SAS Ayaktan Sağlık Hizmetleri Seti v2 →

Standart metinlerinin hakları TÜSKA’ya aittir.

Yorum

Tıp merkezinde güvenli cerrahi, vaka seçimiyle başlar

Bu alt bölüm hangi riski kapatıyor

Güvenli cerrahi, her kuruluşta yanlış hastaya, yanlış tarafa ya da yanlış işlemin uygulanmasını ve hastanın içinde malzeme kalmasını hedefler. Tıp merkezinde bunların üstüne bir risk daha biniyor: başlanan ama orada bitirilemeyen cerrahi. Tıp merkezi yoğun bakım işletmiyor ve cerrahi müdahale sonrası hastayı gözlem altında tutabileceği süre bellidir. Yani bu alt bölümün kapattığı ilk risk, masadaki doğrulamadan önce gelen bir karardır: bu vaka burada yapılmalı mı?

Mevzuat bu kararı kuruluşun takdirine bırakmıyor. Vakanın ve yöntemin seçiminde, cerrahi sonrası gereken tıbbi bakımın yirmi dört saatte tamamlanabilir olması ve ortaya çıkabilecek sorunun bir yataklı tedavi kuruluşunda ikinci bir müdahale gerektirmeyecek nitelikte olması şart. Buna hastanın anestezi öncesi fiziksel durumunu sınıflayan ASA skoru üzerinden ikinci bir sınır ekleniyor. Komplikasyon ya da yoğun bakım ihtiyacı çıktığında hasta, önceden sözleşmeyle belirlenmiş bir hastaneye devredilir. Üç kademe de kayda dayanır: vaka seçimi kaydı, gözlem kaydı, transfer anlaşması.

Hastane setiyle aynı kod, farklı kırılım

Bu alt bölümün kodu (SH.GC) ve iki standardın başlığı hastane setindeki karşılıklarıyla aynı. Ölçüt kırılımı ise aynı değil — ve hazırlık yükünü belirleyen şey kırılımdır.

Hastane seti	Tıp merkezi seti
2 standart, 6 ölçüt	2 standart, 5 ölçüt
Hasta tarafı 4 ölçüte bölünmüş: kuralların tanımlanması, cerrahi öncesi, esnası ve sonrası	Hasta tarafının tamamı tek ölçüt: öncesinde, esnasında ve sonrasında
Ameliyathane tarafı 2 ölçüt	Ameliyathane tarafı 4 ölçüt; ilaç-malzeme-cihaz yönetimi ve kesintisiz enerji kendi ölçütleri olmuş

Pratik sonucu iki tanedir. Birincisi: hasta tarafındaki zaman ekseninin tamamı tek ölçütte toplandığı için, rızadan taburculuğa kadarki zincirin herhangi bir yerindeki tek bir boşluk o tek ölçütü düşürür — hastane setinde aynı boşluk dört ölçütten yalnızca birine dokunurdu. İkincisi: beş ölçütün dördü ameliyathanenin fiziksel ve teknik koşullarını ölçüyor. Bu bölümün ağırlığı klinik ekipte değil, ameliyathane ve teknik hizmet tarafındadır.

Denetimde en çok nerede takılıyor

İzin belgesindeki dal ile yapılan işlem uyuşmuyor. Cerrahi müdahale birimi için ayrı bir uygulama izin belgesi alınır ve yalnızca o belgede yazılı uzmanlık dallarında cerrahi yapılabilir. Faaliyet izin belgesine sonradan eklenen bir dalın cerrahi yetkisi kendiliğinden gelmiyor.
Yapılamayacak işlemler listesi hiç açılmamış. Tıp merkezinde yapılabilecek ve yapılamayacak cerrahi işlemler ayrı bir ekte listeli. Bu liste SUT kodu düzeyinde yazıldığı için "biz bunu yapıyoruz" beyanıyla değil, işlem kodu kodla karşılaştırılarak kontrol edilir.
ASA skorunun izi yok. Skorun hasta dosyasında görünmesi yetmiyor; elektronik sistem üzerinden bildirilmemiş ameliyat yapılamıyor. Denetimde aranan şey skorun yazılı olması değil, bildirimin gerçekleştiğidir.
Transfer anlaşması güncel değil. Sözleşme dosyada duruyor ama süresi geçmiş, imzalayan kuruluş kapanmış ya da sözleşme kapsamı tıp merkezinin fiilen yaptığı dalları içermiyor.
Gözlem süresinin tavanı kayıtta görünüyor. Gözlem süresi ve uzatma sınırı bellidir; hasta kayıt sisteminden alınan giriş çıkış saatleri bu tavanı aşan vakaları açıkça gösterir. Taburcu edilen hastaya ilgili tabibine ulaşabileceği irtibat numarasının verildiğine dair kayıt ise çoğu kurumda hiç tutulmamış.
Ameliyathane sorumlusu sözlü belirlenmiş. Ameliyathane yönetimi, malzeme sağlanması, bakım onarım ihtiyaçlarının bildirilmesi ve personelin eğitimi için cerrahi dallardan bir uzmanın görevlendirilmesi gerekiyor. Görevlendirme yazısı olmadığında bu kalem karşılanmış sayılmıyor.
Kesintisiz enerji ölçütü boş geçiyor. Set, kesintisiz güç kaynağına bağlı yeterli sayıda priz, ameliyat sürecini kesintiye uğratmaması gereken cihazların bu prizlere bağlanması ve güç kaynaklarının plan dâhilinde periyodik bakımı istiyor. Kurumların elinde genellikle cihaz var, hangi prizin hangi cihazı beslediğini gösteren şema ve bakım planı yok. Bu ölçüt tıp merkezi setinde kendi başına bir ölçüt olduğu için eksikliği doğrudan görünür.
Kalibrasyon etiketi var, rapor yok. Cihazın üstündeki etiket tek başına kanıt değil; raporun ve saklama süresinin de olması gerekiyor. Sınırlı kullanım kararı verilmiş bir cihazın ameliyatta kullanılmaya devam etmesi, bu bölümün en pahalı bulgularından biridir.
Ameliyathanedeki ilaç ayrı yönetilmiyor. İlaç, malzeme ve cihaz yönetimi burada kendi ölçütü. Eczane tarafındaki genel miat ve sayım kayıtları, ameliyathanede tutulan ilaçlar için ayrıca tutulmuş kayıt yerine geçmiyor.

Kurumun elinde ne olmalı

Belge

Cerrahi müdahale uygulama izin belgesi ve belgede yazılı dalların fiilen yapılan işlemlerle eşleştiği bir tablo.
Vaka ve yöntem seçimi ölçütleri: yirmi dört saatte tamamlanabilirlik ve ASA sınırı dâhil, hangi vakanın burada yapılmayacağını yazan metin.
Komplikasyon ve yoğun bakım ihtiyacı için hastaneyle imzalanmış, süresi geçerli transfer sözleşmesi ve transfer işleyişi.
Ameliyathane sorumlusu görevlendirme yazısı.
Güvenli cerrahi süreç dokümanı: cerrahi süreç kuralları, ameliyathane ortam parametreleri, giriş çıkış kuralları ve ameliyathanede ilaç, malzeme ve cihaz yönetimi.
Ameliyathane alanlarının steril, temiz ve steril olmayan ayrımını ve her alanın kurallarını gösteren metin.
Kesintisiz güç kaynağı priz şeması ve periyodik bakım planı.
Cerrahi profilaksi rehberi.

Kayıt

İmzalı rıza formu ve formun hasta dosyasına konan nüshası.
Vaka başına doldurulmuş güvenli cerrahi ve anestezi kontrol listeleri, hasta dosyasında.
Gözlem dönemi takip bulguları ve yapılan müdahalelerin hasta dosyasına ilgili tabip tarafından girilmiş kaydı.
ASA skoru bildiriminin sistem kaydı.
Taburculukta irtibat numarası verildiğine dair kayıt.
Gerçekleşen transferlerin kaydı ve transfer sonrası geri bildirim.
Ameliyathanede tutulan ilaç ve steril malzemenin miat, paket sağlamlığı ve indikatör kontrol kayıtları.
Cihaz envanteri, bakım ve kalibrasyon raporları.
Doku örneği etiketleme ve laboratuvara teslim kayıtları ile ilgili çalışanların eğitim kaydı.

Ölçüm

Her ameliyat odasında ayrı ayrı izlenen sıcaklık ve nem değerleri.
Partikül sayısı ölçümleri ve sonuçların sorumlularca değerlendirildiğini gösteren kayıt.
Hava değişim sayısı ve hava akımının yönü.
Medikal gaz panosundan ve anestezi cihazı göstergelerinden alınan tıbbi gaz basınç ölçümleri.
Kesintisiz güç kaynaklarının periyodik bakım ve test kayıtları.

Hazırlığı standart başına değil ölçüt başına dağıtmak gerekiyor. Beş ölçütün dördü teknik tarafta olduğu için, bu bölümün sorumluluğunu yalnızca cerrahi ekibe bırakmak ölçütlerin çoğunu sahipsiz bırakır.

Resmî metin

SH.GC — Güvenli Cerrahi standartları ve ölçütleri

Aşağıdaki standart ve ölçüt metinleri TÜSKA’nın yayımladığı resmî metinden gelir; bizim yorumumuz değildir ve bu sayfada değiştirilmez. Her satırın kendi bağlantı çapası vardır, tek bir ölçüte doğrudan bağlanabilirsiniz.

SH.GC.01.00 Cerrahi uygulamalarda hasta güvenliği sağlanmalıdır.

Tıbbi hataların önlenmesi açısından önemli bir yere sahip olan güvenli cerrahide, cerrahi uygulamaların Dünya Sağlık Örgütü tarafından belirlenen hasta güvenliği çözümlerine ve evrensel protokole uygunluğunun sağlanmasıdır.
- Dokümantasyon Sağlık kuruluşu, güvenli cerrahi süreçlerine ilişkin işlem basamaklarını ve kuralları dokümante etmelidir. Dokümanlarda asgari aşağıdaki konulara yer verilmelidir: » Cerrahi süreçlere ilişkin kurallar » Ameliyathane ortamına ilişkin parametreler » Ameliyathaneye giriş ve çıkış kuralları » Ameliyathanelerde ilaç, malzeme ve cihaz yönetimi Hastanın Bilgilendirilmesi ve Rızasının Alınması » Cerrahi ve anestezi uygulamaları hakkında cerrah ve anestezi uzmanı tarafından hastaya sözlü bilgilendirme yapılmalıdır. Bu bilgilendirme ile hastanın hastalığı ve tedavisi hakkında bilgi sahibi olması, önerilen işlemi ve risklerini, müdahalenin kim tarafından, nerede ve ne zaman yapılacağını öğrenmiş olması sağlanmalıdır. » Hastaya tamamen kendi serbest iradesiyle karar verme hakkı tanındıktan sonra, önerilen cerrahi uygulamayı ve uygulanacak anestezi yöntemini kendi rızası ile kabul ettiğini beyan eden rıza formu imzalatılmalıdır. Cerrahi Bölge İşaretlemesi Cerrahi işlem öncesi; cerrahi bölge işaretlemesi yapılmalıdır. Cerrahi bölge işaretlemesinde aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir: » İşaretlemeyi, cerrahi uygulamayı yapacak kişi veya ekipten bir hekim yapmalıdır. İşaretleme, hasta ameliyathaneye götürülmeden yapılmalıdır. » Cerrahi bölge işaretlemesi bilinci açık hastalarda mutlaka hastanın uyanık ve bilinçli olduğu zaman diliminde yapılmalı ve işaretleme sırasında işaretleme yapılacak alan hastaya doğrulatılmalıdır. » İşaretleme daha önceden belirlenen, açık ve anlaşılır bir yöntem ile yapılmalıdır. » İşlem yapılacak bölge işaretlenmelidir. Birden fazla bölgede işlem yapılacaksa tüm bölgeler işaretlenmelidir. » İşaretleme, kolaylıkla silinmeyecek bir şekilde yapılmalıdır. Yapılan işaretleme cerrahi alan temizliği sırasında kaybolmamalıdır. » İşaretleme, cerrahi yapılacak yere veya çok yakınına yapılmalı ve belirgin olmalıdır. » Sağlık kuruluşu tarafından cerrahi bölge işaretlemesine ilişkin kontrendikasyonlar belirlenmelidir. Kontrendikasyon bulunması durumunda cerrahi bölge ile ilgili doğrulama süreçlerinin nasıl uygulanacağı tanımlanmalıdır. Güvenli Cerrahi Kontrol Listesi Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından, oluşturulmuş olan “Güvenli Cerrahi Kontrol Listesi” 2009 yılında Türkiye’ye özgü olarak geliştirilerek Güvenli Cerrahi Kontrol ListesiTR adı ile uygulamaya konmuştur. Güvenli Cerrahi Kontrol ListesiTR 4 bölümden oluşmaktadır: 1. Klinikten ayrılmadan önceki dönem (Klinikten Ayrılmadan Önce) 2. Anestezinin verilmesinden önceki dönem (Anestezi Vermeden Önce) 3. Anestezinin verilmesinden sonraki ve cerrahi insizyondan önceki dönem (Ameliyat Kesisinden Önce) 4. Hasta ameliyathaneden çıkarılmadan önce, yaranın kapanması sürecinde ya da kapanmasının hemen sonrasındaki dönem (Ameliyattan Çıkmadan Önce) » Kontrol listesini uygulamaya yönelik sorumluluklar her aşama için belirlenmeli ve Güvenli Cerrahi Kontrol Listesinin etkin bir şekilde uygulanması sağlanmalıdır. » Anahtar faaliyetlerin yerine getirilmesini sağlamak için bütün adımlar sözlü olarak kontrol edilmelidir. Kontrol listesini uygulayan kişi her evrede listede belirtilen görevlerin tamamlanıp tamamlanmadığına bakmalı, görev tamamlanmışsa bir sonraki evreye geçişe izin vermelidir. » Güvenli Cerrahi Kontrol Listesi hasta dosyasında arşivlenmelidir. Hasta Transferi » Hasta transferinin gerçekleştiği her aşamada (ameliyathane, uyandırma odası, gözlem ünitesi) » Hastanın transferi esnasında güvenliğini sağlamaya yönelik tedbirler alınmalıdır. Hasta sağlık çalışanı refakatinde transfer edilmelidir. Kişisel Eşyalar ve Protezlerin Kontrolü ve Güvenliği » Ameliyat öncesi hastaya ait çıkarılabilen protezlerin ve değerli eşyaların teslimi ile ilgili süreç tanımlanmalıdır. » Hastaya ait eşyaların korunmasına yönelik işleyiş belirlenmelidir. » Çıkarılmayan eşyalar ya da protezlere yönelik son kontrol ameliyathane çalışanları tarafından yapılmalıdır. Cerrahi Öncesi Hazırlıklar » Planlı ve acil ameliyatlar öncesi cerrahi uygulamaya yönelik yapılması gereken hazırlıklar belirlenmeli ve planlanmalıdır. » Preoperatif dönemde kanama açısından risk olduğu düşünülen vakalarda kan veya kan ürünlerine yönelik planlama yapılmalıdır. Bu plan kapsamında, cerrahi uygulamada ihtiyaç olması halinde gerekli olabilecek kan veya kan ürünleri ulaşılabilir olmalıdır. » Cerrahi uygulamalarda kullanılacak olan ilaç ve malzemeler temin edilerek gerekli kontroller yapılmalıdır. Kullanılacak olan cihazlar kullanıma hazır hale getirilmelidir. » Hasta ve hasta yakınları cerrahi uygulama öncesi hazırlıklar ve dikkat etmesi gereken hususlar hakkında bilgilendirilmelidir. Sağlık çalışanları tarafından hazırlıklara yönelik gerekli kontroller yapılmalıdır. Anestezi Uygulamaları » Hasta preoperatif devrede anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı tarafından değerlendirilmeli, buna göre anestezi yöntemi ve gerekli görülen premedikasyon planlanmalıdır. » Anestezi uygulamalarının güvenliğini sağlamaya yönelik kontrol listesi kullanılmalıdır. » Anestezi güvenlik kontrol listesi hasta dosyasında muhafaza edilmelidir. Cerrahi Profilaksi Akılcı antibiyotik kullanım ilkeleri çerçevesinde cerrahi profilaksi rehberi oluşturulmalıdır. Yapılan uygulamaların etkinliği bu rehber doğrultusunda izlenmeli ve gerektiğinde iyileştirme çalışmaları yapılmalıdır. Cerrahi Sonrası Bakım » Hastaların cerrahi sonrası ameliyat odası, uyandırma ünitesi ve/veya yoğun bakım ünitesinden çıkarılmasına ilişkin kurallar belirlenmelidir. » Her aşamada hasta ile ilgili kayıtlar tutulmalı ve bir sonraki aşamaya hasta ile ilgili bilgi ve kayıtların güvenli bir şekilde aktarılması sağlanmalıdır. » Hasta postoperatif dönemde yakından izlenmeli, hasta güvenliğini tehdit edebilecek risklere ve komplikasyonlara yönelik izlemler planlanmalı ve gerçekleştirilen izlemler kayıt altına alınmalıdır. Tanı Amaçlı Alınan Dokuların Güvenliği Cerrahi uygulama sırasında tanı amaçlı alınan doku örneklerinin doğru etiketlenmesi, ilgili laboratuvarlara teslim edilmesine ilişkin düzenlemeler yapılmalıdır. Doku örneğinin güvenliğini sağlamaya yönelik ilgili çalışanlara eğitim verilmelidir. Kayıtlar Cerrahi uygulamaya ait tüm kayıtlar, bakım ve tedavinin güvenliği ve devamlılığına yardımcı olmak üzere eksiksiz ve doğru bir şekilde tutulmalıdır. Bakınız GÜVENLİ CERRAHİ KONTROL LİSTESİ TR
Değerlendirme » Hasta Güvenliği » Hasta Odaklılık » Etkinlik » Etkililik » Hakkaniyet
SH.GC.01.01 Cerrahi uygulama öncesinde, esnasında ve sonrasında hasta güvenliğini sağlamaya yönelik tedbirler alınmalıdır.

Cerrahi uygulama öncesinde, esnasında ve sonrasında hasta güvenliğini sağlamaya yönelik tedbirler alınmalıdır.
SH.GC.02.00 Ameliyathane koşulları güvenli cerrahinin sağlanmasına uygun olmalıdır.

Hasta ve çalışan güvenliğinin sağlanması için ameliyathane koşullarının düzenlenmesidir.
- Ameliyathane ile ilgili Alanlar » Ameliyathanede alanlar; alanların fiziki özellikleri, bu alanlarda gerçekleştirilen işlemler ile çalışma koşulları ve kurallarına göre en az üç farklı kategoride ele alınmalıdır. Bu alanlar aşağıdaki şekilde tanımlanmalıdır. • Steril (Birinci) Alan: Ameliyat odaları ve cerrahi el yıkama işleminin yapıldığı alanlardır. • Temiz (İkinci) Alan: Steril ve steril olmayan alanlar arasında kalan alandır. Steril alan arada bir bariyer olmadan doğrudan steril olmayan alanlara açılmamalıdır. • Steril Olmayan (Üçüncü) (Temiz Olmayan) (Kirli) Alan: Ameliyathanenin diğer bölümler ile bağlantısının sağlandığı alanlardır. » Tanımlanan bu alanların birbirinden ayrılması sağlanmalı ve alanların özelliklerine uygun kurallar belirlenmelidir. Ameliyathaneye hasta ve personel giriş çıkış kuralları ile personelin alanlar arasında geçişi ile ilgili kurallar belirlenmelidir. » Alanlar arası geçişler, ulusal uluslararası kurallar ve normlara uygun olmalıdır. » Ameliyat olan hastaların yakınlarının bekleyebilecekleri alanlar oluşturulmalıdır. Bu alanların ergonomik ve konforlu olmasına dikkat edilmelidir. » Hasta yakınlarının bilgi alabilmelerine yönelik düzenlemeler yapılmalıdır. Ameliyat Odaları » Ameliyat odaları, cerrahi ekibin steril olarak giyinebilmelerine, hastanın steril olarak örtülmesine ve anestezi ekibinin çalışmasına engel olmayacak boyutta ve yeterlilikte olmalıdır. » Ameliyat odasında; döşeme, tavan, duvar yüzeylerinin pürüzsüz olması, yüzeylerde çatlakların oluşmaması, kapı, pencere, duvar birleşim noktalarının düzgün ve çıkıntısız olması gerekmektedir. Ameliyathanenin duvar, tavan ve zemininde kullanılacak olan malzemeler, dezenfeksiyon ve temizlemeye uygun antibakteriyel özellikte olmalıdır. Havalandırma Koşulları » Ameliyat alanlarının ideal sıcaklık ve nem oranları belirlenmeli ve kontrolü sağlanmalıdır. Sıcaklık ve nem, her ameliyat odasında ayrı ayrı ayarlanabilir olmalıdır. » Steril alanlarda HEPA filtreli havalandırma sistemi kullanılmalıdır » Ameliyathanelerde hava akımı steril alandan temiz olmayan alana doğru olmalıdır (pozitif basınçlı hava akımı). » Cerrahi alan enfeksiyonu açısından yüksek riskli olan ortopedi protez ameliyatları, açık kalp cerrahisi gibi operasyonlar laminer hava akımının kullanıldığı odalarda yapılmalıdır. » Havalandırma sistemleri, saatte en az 15 filtre edilmiş hava değişimi yapmalı ve bunlardan en az 3’ü (%20) temiz hava ile olmalıdır. » Ameliyathane odasındaki partikül sayısı tespitine dair periyodik ölçümler yapılmalı ve sorumlular tarafından sonuçlar değerlendirilmelidir. Ölçümlere dair kayıtlar tutulmalıdır. » Düzenli olarak havalandırma sisteminin bakımı yapılmalı, gerekli görülen periyotlarda filtreler değiştirilmelidir. Tıbbi Gaz Sistemleri Ameliyathanede, medikal gaz panosundan ve anestezi cihazı üzerindeki göstergelerden tıbbi gaz basınç ölçümleri düzenli olarak kontrol edilmeli, tıbbi gaz sisteminin bakım ve kontrolleri düzenli olarak yapılmalıdır. İlaç, Malzeme ve Cihaz Yönetimi » Ameliyathanede kullanılan cihazların yönetimine yönelik olarak planlar oluşturulmalıdır. Tüm cihazların envanteri bulunmalı, periyodik bakım ve kalibrasyonlarının yapılması sağlanmalıdır. » Ameliyat öncesi cihazların teknik kontrolleri yapılarak hatalı olduğundan şüphe edilen ekipmanlar ve araçlar kullanılmamalıdır. » Ameliyat odalarında elektrik kesintisi durumlarında jeneratör devreye girinceye kadar enerji ihtiyacını karşılamak amacı ile kesintisiz güç kaynaklarına bağlı yeterli sayıda prizler olmalıdır. Ameliyat sürecini kesintiye uğratmaması gereken tıbbi cihazlar bu prizlere bağlı olmalıdır. Kesintisiz güç kaynaklarının bir plan dâhilinde periyodik bakımları yapılmalıdır. » Ameliyathaneye kabul edilen steril malzemelerin gerekli kontrolleri (miat, paketin sağlamlığı, paket içindeki indikatörün renk değişikliği gibi) yapılmalıdır. Steril malzemelerin paketlenmesi ve saklanması ile ilgili kurallara uyulmalıdır. » Ameliyathanede kullanılan ilaçların etkin yönetimi sağlanmalıdır.
Değerlendirme » Hasta Güvenliği » Etkinlik » Etkililik » Sağlıklı Çalışma Yaşamı
SH.GC.02.01 Ameliyathane alanlarına yönelik kurallar belirlenmelidir.

Ameliyathane alanlarına yönelik kurallar belirlenmelidir.
SH.GC.02.02 Ameliyat alanları hasta ve çalışan güvenliği koşullarını sağlayacak şekilde düzenlenmelidir.

Ameliyat alanları hasta ve çalışan güvenliği koşullarını sağlayacak şekilde düzenlenmelidir.
SH.GC.02.03 İlaç, malzeme ve cihazların yönetimi sağlanmalıdır.

İlaç, malzeme ve cihazların yönetimi sağlanmalıdır.
SH.GC.02.04 Kesintisiz enerjinin sağlanmasına yönelik tedbirler alınmalıdır.

Kesintisiz enerjinin sağlanmasına yönelik tedbirler alınmalıdır.

Metinler sayfaya kopyalanmıyor; uygulamanın da kullandığı tek kaynaktan okunuyor, kaynak güncellendiğinde burası da güncellenir. Hakları TÜSKA’ya aittir; resmî PDF’e set sayfasındaki künye bölümünden ulaşabilirsiniz.

Mevzuat dayanağı

Tıp merkezinin cerrahi sınırını çizen yönetmelik ayrı

Aşağıdaki konu başlıkları bizim sözcüklerimizdir, standardın ölçüt metni değil. Dikkat edilecek nokta şu: hastane ameliyathanesi için yazılmış hükümler buraya taşınamaz. Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği ile Özel Hastaneler Yönetmeliği kendi kapsam maddeleri gereği tıp merkezini kapsamıyor; tıp merkezinde cerrahinin çerçevesini Ayakta Teşhis ve Tedavi Yönetmeliği çiziyor.

Vaka seçimi: hangi cerrahi burada yapılamaz

Vakanın ve yöntemin seçimi serbest değil. Cerrahi sonrası gereken tıbbi bakımın yirmi dört saatte tamamlanabilir olması ve çıkabilecek sorunun bir yataklı tedavi kuruluşunda ikinci bir müdahale gerektirmeyecek nitelikte olması zorunlu. Buna ek olarak ASA skoru üç ve üzerinde olan hastanın ameliyatı yapılamıyor ve ASA skoru elektronik sistem üzerinden bildirilmeyen ameliyat yapılamıyor. Bu iki fıkra Yönetmeliğin yürürlük maddesi uyarınca 1/7/2025 tarihinde yürürlüğe girdi.

Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Yönetmelik Madde 19/1 — bakımın yirmi dört saatte tamamlanabilir olması
Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Yönetmelik Madde 19/8 — ASA skorunun Bakanlığa bildirilmesi
Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Yönetmelik Madde 19/9 — ASA skoru üç ve üzeri hastada ameliyat yasağı
Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Yönetmelik Madde 39 — 19/8 ve 19/9 için yürürlük 1/7/2025

Cerrahi müdahale uygulama izni ve işlem listesi

Cerrahi müdahale biriminin faaliyet gösterebilmesi için ayrı bir uygulama izin belgesi alınması zorunlu ve yalnızca o belgede yazılı uzmanlık dallarında cerrahi yapılabiliyor. Yönetmelikte belirlenenler dışındaki cerrahi müdahaleler ile izin belgesinde yazılı olmayan dalların müdahaleleri ayrıca yasak. Hangi işlemin yapılabileceği Yönetmeliğin kendi ekindeki listeye bağlı.

Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Yönetmelik Madde 19/5 — cerrahi müdahale uygulama izin belgesi
Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Yönetmelik Madde 28/ı ve 28/i — izin dışı cerrahi yasağı
Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Yönetmelik Madde 36/ç — yapılabilecek ve yapılamayacak işlemler listesi Ek-9

Gözlem süresi, nöbet ve hastane transferi

Cerrahi müdahale uygulanan hastanın gözlem süresi yirmi dört saat; sağlık durumuna göre en fazla altı saat daha uzatılabiliyor. Gözlem dönemindeki takip bulguları ile yapılan her türlü müdahale ve tıbbi bakımın hasta dosyasına ilgili tabip tarafından kaydedilmesi gerekiyor. Gözlemdeki hasta için nöbetçi tabip bulunuyor, hastası gözlemde olan uzman tabipler icapçı nöbet tutuyor ve taburcu edilen hastaya ilgili tabibine ulaşabileceği bir irtibat numarası veriliyor. Komplikasyon, yoğun bakım ihtiyacı ya da izin verilen takip süresini aşan yatış ihtiyacında hasta, önceden sözleşmeyle belirlenmiş bir hastaneye transfer ediliyor.

Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Yönetmelik Madde 19/2 — gözlem süresi ve hasta dosyasına kayıt
Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Yönetmelik Madde 19/3 — nöbetçi tabip, icapçı uzman ve irtibat numarası
Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Yönetmelik Madde 19/4 — sözleşmeli hastaneye transfer

Cerrahi girişimde rıza ve rıza formu

Rıza yükümlülüğü kuruluş türüne göre değişmiyor; Hasta Hakları Yönetmeliğinin kapsamı kuruluş türüne göre daraltılmamıştır. Tıbbi müdahalede hastanın rızası gerekiyor; hasta küçük veya kısıtlı ise veli ya da vasiden izin alınıyor. Mevzuatta öngörülen durumlar ile uyuşmazlığa yol açması tıbben muhtemel görülen müdahaleler için rıza formu hazırlanıyor, iki nüsha imza altına alınıyor, bir nüshası hasta dosyasına konuyor ve formu bilgilendirmeyi yapan ve müdahaleyi gerçekleştirecek sağlık meslek mensubu imzalıyor. Büyük cerrahi girişimlerde muvafakatin yazılı olması gerekiyor; 2025 değişikliğiyle elektronik ortamda alınması da mümkün hâle geldi.

Hasta Hakları Yönetmeliği Yönetmelik · Resmî Gazete 1.8.1998 / 23420 Madde 24 — tıbbi müdahalede rıza
Hasta Hakları Yönetmeliği Yönetmelik · Resmî Gazete 1.8.1998 / 23420 Madde 26 — rıza formu iki nüsha, biri hasta dosyasına
Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun (1219) Kanun · Resmî Gazete 14.4.1928 / 863 Madde 70 — büyük cerrahide yazılı muvafakat; 21/7/2025-7557/3 ile elektronik de mümkün
Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun (1219) Kanun · Resmî Gazete 14.4.1928 / 863 Madde 23 — anestezi ile yapılan büyük ameliyede bir mütehassıs ve bir tabip

Ameliyathane sorumlusu ve asgari standartlar

Ameliyathanenin yönetimi, alet ve malzemenin sağlanması, bakım ve onarım ihtiyaçlarının saptanarak ilgililere bildirilmesi ve burada çalışan personelin yönetimi ile eğitimi için cerrahi dallardan bir uzman ameliyathane sorumlusu olarak görevlendiriliyor. Ameliyathane ve merkezi sterilizasyon ünitesinin asgari standartları Yönetmeliğin ekinde ayrıca listeli. Kuruluşta altyapı ve sağlıkta kalite standartlarının korunmasını ve sürdürülmesini sağlamak ise mesul müdürün sayılı görevleri arasındadır — yani bu bölümün sahipliği yönetim kademesinde tanımlı.

Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Yönetmelik Madde 19/6 — ameliyathane sorumlusu uzman
Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Yönetmelik Madde 36/b — ameliyathane ve merkezi sterilizasyon ünitesi asgari standartları Ek-4/C
Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Yönetmelik Madde 14/5-b — altyapı ve sağlıkta kalite standartlarının korunması mesul müdürün görevi

Cihaz bakımı ve kalibrasyon kaydı

Setteki ilaç, malzeme ve cihaz yönetimi ölçütünün arkasında iki ayrı yükümlülük var. Birincisi Yönetmeliğin açık yasağı: düzenli olarak bakım, kontrol ve kalibrasyonu yapılmayan tıbbi cihaz kullanılamıyor. İkincisi periyot ve kayıt tarafı: protokol, kılavuz, standart ya da üretici kriterinde bir süre belirtilmemişse test, kontrol ve kalibrasyon yılda en az bir kez yaptırılıyor. Kalibrasyonu geçen cihaza yeşil, geçemeyene kırmızı etiket takılıyor; sınırlı kullanım kararı verilen cihazda altı ay içinde düzeltici faaliyet yapılması gerekiyor. Raporun basılı kopyası en az beş yıl, elektronik kopyası en az on yıl saklanıyor.

Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Yönetmelik Madde 28/n — bakımı ve kalibrasyonu yapılmayan cihaz kullanılamaz
Tıbbi Cihazların Test, Kontrol ve Kalibrasyonu Hakkında Yönetmelik Yönetmelik · Resmî Gazete 25.6.2015 / 29397 Madde 24/2 — süre belirtilmemişse yılda en az bir kez
Tıbbi Cihazların Test, Kontrol ve Kalibrasyonu Hakkında Yönetmelik Yönetmelik · Resmî Gazete 25.6.2015 / 29397 Madde 24/5 — sınırlı kullanımda altı ay içinde düzeltici faaliyet
Tıbbi Cihazların Test, Kontrol ve Kalibrasyonu Hakkında Yönetmelik Yönetmelik · Resmî Gazete 25.6.2015 / 29397 Madde 12/2 ve 12/4 — yeşil ve kırmızı etiket
Tıbbi Cihazların Test, Kontrol ve Kalibrasyonu Hakkında Yönetmelik Yönetmelik · Resmî Gazete 25.6.2015 / 29397 Madde 12/6 — rapor saklama: basılı beş yıl, elektronik on yıl

Cerrahi kayıtların tutulduğu ortam

Güvenli cerrahi kayıtlarının nerede duracağı da ayrıca düzenlenmiş. Hastaya ait veriler elektronik ortamda kaydediliyor ve bunun için Bakanlığın kayıt tescil sisteminde kayıtlı bir sağlık bilgi yönetim sisteminin kullanılması zorunlu. Elektronik imzayla imzalanmış tıbbi kayıtlar resmî kayıt sayılıyor; verinin değiştirilmesinin veya silinmesinin önlenmesi için idari ve teknik tedbirlerin alınması ve bunların periyodik denetiminden mesul müdürün sorumlu olması gerekiyor. Dosyada bulundurulması zorunlu formlar ayrıca saklanıyor — kontrol listesinin hasta dosyasına konması şartı bu fıkrayla birlikte okunuyor.

Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Yönetmelik Madde 24/1 — kayıt tescilli SBYS kullanımı
Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Yönetmelik Madde 24/4 — e-imzalı kayıt, yedekleme ve zorunlu formların saklanması

Dört uyarı: (1) Ayakta Teşhis ve Tedavi Yönetmeliğinin Resmî Gazete tarih ve sayısı elimizdeki resmî metin çıkarımında yer almıyor, bu yüzden künye alanını uydurmak yerine boş bıraktık. (2) Yönetmeliğin cerrahi müdahale birimi eklemeye ilişkin kapalı alan ve kadro şartı, geçici madde uyarınca yalnızca Yönetmeliğin yürürlüğünden sonra ruhsatlandırılan veya yeniden ruhsatlandırılan tıp merkezleri için aranıyor; mevcut ruhsatlı kuruluşun durumu o geçici hükme göre değerlendirilmelidir. (3) Yönetmelik metninde bazı hükümler “yürütmesi durdurulan” ibaresiyle işaretli; bu listeye yalnızca böyle bir işaret taşımayan hükümler alındı. (4) Setteki kesintisiz enerji ölçütü için tıp merkezini kapsayan bağımsız bir mevzuat hükmü bulamadık; o ölçütün dayanağı setin kendisidir ve bu yüzden yukarıda ona ait bir atıf yok.

Sık sorulanlar

Tıp merkezinde güvenli cerrahi hakkında sık sorulanlar

Tıp merkezinde her cerrahi işlemi yapabilir miyiz?

Hayır. İki ayrı kapı var. Birincisi izin: cerrahi müdahale birimi için uygulama izin belgesi alınması zorunlu ve yalnızca belgede yazılı uzmanlık dallarında cerrahi yapılabiliyor. İkincisi işlem listesi: yapılabilecek ve yapılamayacak cerrahi işlemler Yönetmeliğin ekinde listeli ve bu liste SUT kodu düzeyinde yazılmış. Bir işlemin yapılıp yapılamayacağını dal adıyla değil, işlem kodunu o listeyle karşılaştırarak kontrol etmek gerekiyor.

ASA skoru üç olan hastayı ameliyat edebilir miyiz?

Edemezsiniz. Yönetmelik, ASA skoru üç ve üzerinde olan hastaların ameliyatının tıp merkezinde gerçekleştirilemeyeceğini söylüyor. Ayrıca ASA skoru elektronik sistem üzerinden Bakanlığa bildirilmeyen ameliyat da yapılamıyor. İki hüküm de yürürlük maddesi uyarınca 1/7/2025 tarihinde yürürlüğe girdi, yani bugün tam olarak aranıyor.

Gözlem süresi doluyor ama hasta çıkamıyorsa ne yapılıyor?

Gözlem süresi yirmi dört saat, hastanın sağlık durumuna göre en fazla altı saat daha uzatılabiliyor. Bu süreyi aşan yatış ihtiyacı doğan hastalar ile komplikasyon gelişen ya da yoğun bakım gereken hastalar, önceden sözleşmeyle belirlenmiş ve koordineli çalışılan bir hastaneye transfer ediliyor. Yani bu durumun çözümü ameliyat gününde değil, sözleşme imzalandığı gün hazırlanıyor.

Hastane seti için yaptığımız güvenli cerrahi hazırlığını buraya aktarabilir miyiz?

Kısmen. Standart kodu ve iki standardın başlığı aynı, dolayısıyla dokümanların çoğu kullanılabilir. İki şey değişiyor: ölçüt kırılımı farklı — hasta tarafının tamamı burada tek ölçüt, ameliyathane tarafı ise dört ölçüt — ve hastane için yazılmış yönetmelik hükümleri tıp merkezini kapsamıyor. Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliğine ya da Özel Hastaneler Yönetmeliğine atıf veren bir prosedürü kopyalamak, dayanağı olmayan bir metin üretir.

Kesintisiz enerji ölçütü için hangi mevzuata bakmalıyız?

Elimizdeki mevzuat kümesinde bu ölçütü tıp merkezi için zorunlu kılan bağımsız bir hüküm bulamadık; bu yüzden sayfadaki mevzuat listesinde ona ait bir atıf yok. Ölçütün dayanağı setin kendisi. Set, kesintisiz güç kaynağına bağlı yeterli sayıda priz, ameliyat sürecini kesintiye uğratmaması gereken cihazların bu prizlere bağlanması ve güç kaynaklarının plan dâhilinde periyodik bakımını istiyor. Kayıt tarafında aranacak şey de bu üçüdür.

Vaka seçimi kuralınızı yazılı hâle getirelim

Bu bölümdeki bulguların çoğu ameliyat gününde değil, hangi vakanın burada yapılacağına karar verilirken oluşuyor. O kuralı ve kayıt düzenini birlikte çıkarabiliriz.

Demo isteyin →