İçeriğe atla
Sağlıkta Kalite Demo isteyin
SAS Ayaktan Sağlık Hizmetleri Seti v2 · Sağlıklı Çalışma Yaşamı · SÇ.ÇG

Çalışan Sağlığı ve Güvenliği

Bir standart ve beş değerlendirme ölçütü. Tıp merkezinde bu bölümün yükü birim sayısından değil kadro küçüklüğünden geliyor: aynı kişi kan alıyor, pansuman yapıyor, sterilizasyona bakıyor ve atığı geçici depoya taşıyor. Risk bölümde değil görevde toplanıyor; hazırlık da buna göre kurulmalı.

Setin künyesine dön → Hazırlık nasıl ilerliyor

Standart metinleri TÜSKA’nın yayımladığı resmî metindir; aşağıdaki yorum bize aittir.

Yorumumuz

Risk bölümde değil, görevde toplanıyor

Bu alt bölüm hangi riski kapatıyor

Setin geri kalanı hastaya gelen zararı önlemeye bakıyor. Bu alt bölüm yönü çeviriyor: tıp merkezini bir işyeri olarak ele alıyor ve zararın çalışana geldiği hâlleri kapatıyor. Riskler soyut değil, sayılabilir kalemler: kan alma ve enjeksiyon sırasında kesici-delici alet yaralanması, kan ve vücut sıvısıyla temas, görüntüleme biriminde radyasyon, küçük cerrahi müdahale ile sterilizasyon alanındaki kimyasallar, hasta taşıma ve pozisyon verme sırasında omurga yüklenmesi, randevu yoğunluğunun getirdiği iş yükü ve hasta yakını kaynaklı şiddet.

Tıp merkezinde bu risklerin dağılımı hastanedeki dağılımdan farklı. Kadro küçük olduğu için aynı kişi gün içinde birkaç farklı riskli işi yapıyor. Risk bölümde değil, görevde toplanıyor. Ölçüt metni risk analizini «bölüm ve sağlık kuruluşu bazında» istiyor; az bölümlü bir kuruluşta bunun işe yarayan karşılığı görev bazlı bir analizdir.

Hastane setinin metniyle üç somut farkı var

Aynı başlık SAS Hastane Seti v4’te de bulunuyor ve iki metin büyük ölçüde örtüşüyor. Ancak konu listeleri birebir aynı değil; farkları saymak hazırlığın kapsamını belirliyor.

  • Bu sette fazladan bir konu başlığı var. «Kesici delici alet yaralanmalarının azaltılması» burada ayrı bir kalem olarak sayılıyor; hastane setinin aynı listesinde bu satır bulunmuyor.
  • Bu sette eksik olan bir başlık var. Hastane metninde yer alan «psikiyatri kliniği, yoğun bakım ünitesi, acil servis gibi özellikli bölümlerde çalışan personele yönelik risklerin yönetimi» kalemi burada yok — tıp merkezinde bu birimler zorunlu birim değil.
  • Çalışma ortamının geliştirilmesi kalemi daraltılmış. Hastane metni okuma ve spor alanı ile kreş ve çocuk kulübünü adıyla sayıyor; bu metin «dinlenme ve aktivite alanları» diyor ve kreşten söz etmiyor. Engelli personel kalemi ise burada «engelli veya kronik sağlık sorunu olan personel» biçiminde, yani biraz daha geniş yazılmış.

Metin hastane setinden uyarlanırken bir cümlede «hastanede» ibaresi kalmış görünüyor. Bu, alt bölümün tıp merkezini bağlamadığı anlamına gelmiyor; aşağıdaki resmî metni okurken şaşırmamanız için not ediyoruz.

Bu bölümün sahibi mesul müdür

Hastanede çalışan sağlığı dosyası bir komitenin ve çoğu zaman ayrı bir iş güvenliği biriminin elinde olur. Tıp merkezinde böyle bir birim şart değil; buna karşılık yönetmelik sorumluluğu adıyla tek bir kişiye bağlıyor. Çalışanların hepatit markeri ve bulaşıcı hastalıklar yönünden gerekli görülen tetkik ve muayenelerinin yılda en az bir defa periyodik olarak yaptırılması mesul müdürün sayılı görevleri arasında. Tıbbi atık mevzuatının uygulanmasını sağlamak, cihaz ve malzemelerin sterilizasyonu ile cihazların kalibrasyonunu temin etmek ve nöbet hizmetlerini düzenlemek de aynı listede. Aynı Yönetmelik mesul müdürü idari işlerden bizzat sorumlu tutuyor.

Pratik sonucu şu: bu alt bölümün kayıtları bir komite dosyasında toplanıyor olsa bile eksikliğin muhatabı yalnızca kurum değil, kişi. Komite kurmak bu sorumluluğu devretmiyor.

Denetimde en çok nerede takılıyor

1. Hastane şablonu olduğu gibi kopyalanıyor

En sık rastlanan hata, hastane için yazılmış bir çalışan güvenliği dosyasının adını değiştirip kullanmak. Sonuç iki yönden de hatalı: dosya tıp merkezinde karşılığı olmayan birimler için prosedür içeriyor, buna karşılık dayanak listesi Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliğini gösteriyor. O Yönetmeliğin kapsam maddesi tıp merkezini saymıyor; kurum tanımı yatarak müşahede ve tedavi yapılan kurumlar üzerine kurulu. Tıp merkezinin karşılığı olan düzenleme, Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik’tir. Denetçinin okuduğu ilk satır yanlış mevzuatı gösteriyorsa dosyanın gerisi de tartışmaya açılıyor.

2. Sağlık taramasının periyodu tek sayıya indiriliyor

Mevzuat bu konuda tek bir periyot değil, iki ayrı periyot veriyor. Çalışanların bulaşıcı hastalık tetkik ve muayeneleri için ölçü yılda en az bir defa. Tıbbi atık yönetiminde görevli personel için ölçü daha sıkı: bağışıklama ve en fazla altı ayda bir sağlık kontrolü. Küçük kadroda bu iki grup büyük olasılıkla aynı kişiler; o hâlde geçerli olan sıkı olanıdır. «Tüm personeli yılda bir taradık» cümlesi atık taşıyan kişi için eksik kalıyor.

3. Koruyucu ekipman listesi göreve bağlanmıyor

Ölçüt ekipmanın temin edilmesini değil kullanılmasının sağlanmasını istiyor. Tıp merkezinde bölüm bazlı bir liste pek işe yaramıyor, çünkü aynı kişi gün içinde birkaç alanda çalışıyor. İşe yarayan şey görev bazlı eşleştirme: kan alma, pansuman, küçük cerrahi, sterilizasyon, atık taşıma ve temizlik işlerinin her biri için hangi ekipmanın zorunlu olduğu; buna karşılık imzalı teslim kaydı ve kullanım eğitimi kaydı. Satın alma faturası bu iki kaydın yerine geçmiyor.

4. Kesici-delici yaralanma ölçülmüyor

Bu sette kesici-delici alet yaralanmalarının azaltılması ayrı bir konu başlığı. «Azaltma» sözü ölçüm istiyor: olay sayısının bilinmesi, sayının dönemler arasında karşılaştırılması ve atılan adımın bu sayıya etkisinin gösterilmesi. Bildirim formu dosyada duruyor ama hiç dolmamışsa ölçüt karşılanmış sayılmıyor; sıfır bildirim iyi haber değil, eksik bildirim göstergesi olarak okunuyor.

5. Önlem almak ile iyileştirme faaliyeti karıştırılıyor

Riski azaltmak bir ölçüt, kalite iyileştirme faaliyeti planlamak ayrı bir ölçüt. Birincisi «kesici-delici atık kabını her işlem odasına koyduk»; ikincisi «üç ay yaralanmayı saydık, çoğu ağzı kapatılmamış ve taşmış kapta oldu, kap tipini ve toplama sıklığını değiştirdik, sonra tekrar saydık». Önce-sonra ölçümü olmadan ikinci ölçüt boş kalıyor.

Kurumun elinde ne olmalı

  • Komitenin ya da görevlendirmenin yazılı kararı, üye ve görev tanımları ve tarihli toplantı tutanakları — gündem, karar ve kararın kapandığına dair kayıtla birlikte.
  • Görev bazlı risk analizi tabloları: tehdit, risk derecesi, alınan tedbir, sorumlu, tarih ve revizyon tarihi.
  • Görev × kişisel koruyucu ekipman eşleştirme listesi ve ekipmanın imzalı teslim kayıtları.
  • Eğitim kayıtları: konu, eğitimci, tarih, süre ve imzalı katılım listesi. Koruyucu ekipman kullanımı bunların içinde ayrı bir başlık.
  • Sağlık taraması ve bağışıklama kayıtları — hangi görevin hangi periyotla tarandığı, risk analizine bağlanmış biçimde.
  • Kesici-delici yaralanma ve kan ya da vücut sıvısı teması bildirim formları, yapılan takip ve profilaksi kaydı. Ramak kala olaylar da buraya giriyor.
  • Çalışana yönelik şiddet olaylarının bildirimi, müdahale süresi ve olay sonrası destek kaydı.
  • Nöbet ve vardiya çizelgeleri; kesintisiz hizmet veriliyorsa aylık nöbetçi tabip listesinin onaylı ve dosyalanmış hâli, gece çalışması için alınan yazılı onaylar.
  • Çalışanın tıbbi ve psikolojik danışmanlık hizmetine nasıl ulaştığını gösteren yazılı düzenleme ve bu hizmetin kullanıldığına dair kayıt.
  • Dinlenme ve aktivite alanı düzenlemesi, engelli veya kronik sağlık sorunu olan personele yönelik düzenleme ve iş dışı etkinliklerin kaydı.

Hazırlığa nereden başlanır

Bu bölüm bir standart ve beş değerlendirme ölçütünden oluşuyor. Ölçütlerin tamamı tarihli kayıt istiyor; bunlardan yalnızca biri — komitenin ya da görevlendirmenin kurulması — tek bir kararla karşılanabiliyor. Kalan dördü birikmiş geçmiş istiyor: olay bildirimi, tarama takvimi, eğitim katılımı, ekipman teslimi ve önce-sonra ölçümü. Sıralama bu yüzden tersten kurulur: kayıt üreten kalemler bugün başlatılır, doküman sonra yazılır. Doküman bir haftada yazılır; geçmiş geriye doğru yazılamaz.

Resmî metin

SÇ.ÇG — standart ve değerlendirme ölçütleri

Aşağıdaki metinler setin resmî metnidir ve set kaydımızdan okunur; bu sayfaya kopyalanmaz. Her ölçüt kendi çapasını alır, doğrudan bağlanabilir.

  1. SÇ.ÇG.01.00 Çalışanların sağlığını ve güvenliğini tehdit eden faktörler belirlenmeli, sağlıklı ve güvenli çalışma ortamı oluşturulması için gerekli önlemler alınmalıdır.

    Çalışanların sağlık kuruluşunda güvenliklerini ve sağlıklarını tehdit eden unsurların ortadan kaldırılması ya da minimuma indirilmesi yoluyla sağlıklı çalışma yaşamının tesis edilmesidir

    • Çalışan Sağlığı ve Güvenliği Komitesi Sağlık kuruluşunda çalışan açısından var olan ya da oluşabilecek güvenlik tehditlerinin tespit edilebilmesi ve bu tehditlere yönelik gerekli tedbirlerin alınabilmesi amacı ile bir komite oluşturulmalıdır. Komite yapılanması; sağlık kuruluşunun büyüklüğüne ve güvenlik tehditlerinin oluşturdukları risklere göre çalışmaların etkili, sürekli ve sistematik bir şekilde yürütülmesini ve koordinasyonunu sağlamaya yönelik olarak kurgulanmalıdır. Risk Analizleri » Öncelikle, bölüm ve sağlık kuruluşu bazında çalışan güvenliği açısından güvenliği tehdit eden risk faktörleri ve bunların risk dereceleri belirlenerek durum tespiti yapılmalıdır. Riskler ortaya konulduktan sonra tespit edilen tehditlerin öncelik düzeylerine göre ortadan kaldırılması ya da minimuma indirilmesi için gerekli çalışmalar yapılmalıdır. » Sağlık kuruluşlarında çalışan sağlığı ve güvenliğinin sağlanmasına yönelik olarak asgari aşağıdaki konu başlıkları ele alınmalıdır: • Çalışan sağlığı ve güvenliği kapsamında yönetim politikalarının oluşturulması • Enfeksiyonların önlenmesi ve kontrolü • Sağlık taramalarına yönelik planlama ve uygulamaların yapılması • Kimyasal madde ve radyasyon güvenliği • Gıda güvenliği • Gürültü • Aydınlatma • Düşmelerin önlenmesi • Tesis kaynaklı risklerin yönetilmesi • Kesici delici alet yaralanmalarının azaltılması • Ergonomik faktörler • Çalışana yönelik şiddetin önlenmesi ve şiddet eylemine en kısa sürede müdahale edilmesi • Çalışanlar arası mobbingin önlenmesi • Çalışan güvenliğini tehdit eden atıkların yönetimi • Bağışıklama • Gereksiz iş yükünün azaltılması • Stres yönetimi » Sağlık kuruluşunda, çalışanların tıbbi, psikolojik danışmanlık ve destek hizmetlerini sürekli alabileceği şekilde düzenleme yapılmalıdır. » Çalışanların mesleki kaza ve yaralanmalarının tedavisi ve çalışanların güvenliğini tehdit eden ramak kala yaşanan olaylar ve istenmeyen olayların bildirimlerinin yapılması sağlanmalıdır. Kişisel Koruyucu Ekipman » Hangi bölümlerde hangi kişisel koruyucu ekipmanın kullanılması gerektiği belirlenerek, ekipmanın kullanılmasını sağlamaya yönelik tedbirler alınmalıdır. » Çalışanları koruyacak niteliklere sahip kişisel koruyucu ekipmanın, belirlenen çalışma alanlarında yeterli sayıda bulundurulması ve çalışanlara bu ekipmanın kullanılmasına yönelik eğitimlerin verilmesi gereklidir. Kalite İyileştirme Çalışan sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için sağlık kuruluşları; riskleri doğuran unsurların temelden ortadan kaldırılmasına ya da önlenmesine yönelik kalite iyileştirme faaliyetlerini planlamalı ve uygulamalıdır Çalışma Ortamının Geliştirilmesi » Çalışanların fiziksel ortamları, kullandıkları malzeme ve cihazlar, kimyasal, fiziksel ve biyolojik maddeler ve çalışma yöntemleri gibi konularda iyileştirme planları, personelin beklentileri de dikkate alınarak tasarlanmalıdır. » Yapılan işler ile çalışanların fiziksel kapasiteleri ve yetkinlikleri arasında uyum sağlanması » Yeterli sağlık ve güvenlik düzeyine ulaşılması amacı ile çalışanların mesleki gelişimini veya motivasyonunu teşvike yönelik eğitimler ve faaliyetler, birimler ve bölümler arasında çalışanların haberleşme, iletişim ve işbirliğinin etkin olarak sağlanmasına yönelik çalışmalar planlanmalı ve uygulanmalıdır. » Sağlık kuruluşu tarafından; personelin yararlanabileceği dinlenme ve aktivite alanları oluşturulmalı, çalışanlar için düzenlenecek iş dışı etkinlikler gibi çalışma yaşamının iyileştirilmesine yönelik faaliyetler yapılmalıdır » Hastanede engelli veya kronik sağlık sorunu olan personele yönelik düzenlemeler yapılmalıdır. » Çalışana sağlanan imkanların, kolay ulaşılabilir, pratik ve çalışan odaklı olmasına özen gösterilmelidir.

    Değerlendirme » Sağlıklı Çalışma Yaşamı

  2. SÇ.ÇG.01.01 Çalışanların sağlığını ve güvenliğini tehdit eden unsurların yönetimine yönelik bir komite oluşturulmalıdır.

    Çalışanların sağlığını ve güvenliğini tehdit eden unsurların yönetimine yönelik bir komite oluşturulmalıdır.

  3. SÇ.ÇG.01.02 Çalışanların sağlığını ve güvenliğini tehdit eden unsurlara yönelik risk analizleri yapılmalı ve güvenliği tehdit eden riskleri ortadan kaldırmaya ya da azaltmaya yönelik tedbirler alınmalıdır

    Çalışanların sağlığını ve güvenliğini tehdit eden unsurlara yönelik risk analizleri yapılmalı ve güvenliği tehdit eden riskleri ortadan kaldırmaya ya da azaltmaya yönelik tedbirler alınmalıdır

  4. SÇ.ÇG.01.03 Risklere yönelik belirlenen kişisel koruyucu ekipmanının çalışanlar tarafından kullanılması sağlanmalıdır.

    Risklere yönelik belirlenen kişisel koruyucu ekipmanının çalışanlar tarafından kullanılması sağlanmalıdır.

  5. SÇ.ÇG.01.04 Çalışanların güvenliğinin sürekliliğini sağlamaya yönelik kalite iyileştirme faaliyetleri planlanmalıdır.

    Çalışanların güvenliğinin sürekliliğini sağlamaya yönelik kalite iyileştirme faaliyetleri planlanmalıdır.

  6. SÇ.ÇG.01.05 Çalışma ortamlarının ve çalışma yaşamının geliştirilmesi için gerekli fiziki ve sosyal imkânlar sağlanmalı, çalışanın iş yaşamı ile ilgili bireysel ihtiyaçları karşılanmalıdır.

    Çalışma ortamlarının ve çalışma yaşamının geliştirilmesi için gerekli fiziki ve sosyal imkânlar sağlanmalı, çalışanın iş yaşamı ile ilgili bireysel ihtiyaçları karşılanmalıdır.

Resmî metnin hakları TÜSKA’ya aittir. Setin tam metnine ve künyesine SAS Ayaktan Sağlık Hizmetleri Seti v2 sayfasındaki resmî PDF bağlantısından ulaşabilirsiniz.

Mevzuat dayanağı

Bu kayıtların bir kısmı setten bağımsız olarak da zorunlu

Aşağıdaki başlıklar kendi sözcüklerimizle yazıldı; dayanaklar resmî künyeyle verildi ve madde numarası doğrulanabildiği ölçüde yazıldı. Liste bütün çalışan güvenliği mevzuatını değil, bu alt bölümün ölçütleriyle doğrudan kesişen ve tıp merkezini bağlayan maddeleri gösteriyor.

Periyodik muayene: sıklığı veren yer standart değil, yönetmelik

Standart seti sağlık taraması istiyor ama sıklık vermiyor. Tıp merkezinde sıklığı veren hüküm mesul müdürün görev listesinde: çalışanların hepatit markeri ve bulaşıcı hastalıklar yönünden gerekli görülen tetkik ve muayeneleri yılda en az bir defa periyodik olarak yaptırılır. Tıbbi atık yönetiminde görevli personel için ölçü daha sıkı: bağışıklama ve en fazla altı ayda bir sağlık kontrolü. Küçük kadroda bu iki grup aynı kişiler olabilir; o hâlde geçerli olan sıkı olanıdır.

  • Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Yönetmelik Madde 14/5-(j) — hepatit markeri ve bulaşıcı hastalık tetkikleri, yılda en az bir defa
  • Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Yönetmelik · Resmî Gazete 25.1.2017 / 29959 Madde 9/1-(ı) — bağışıklama ve en fazla altı ayda bir sağlık kontrolü

Kesici-delici alet yaralanması: bu sette ayrı bir konu başlığı

Ölçüt metni kesici delici alet yaralanmalarının azaltılmasını ayrıca sayıyor. Atık tarafında bunun somut ve denetlenebilir karşılığı var: kesici ve delici atıklar delinmeye, yırtılmaya, kırılmaya ve patlamaya dayanıklı, su geçirmez, açılması ve karıştırılması mümkün olmayan kaplarda toplanır; bu kaplar en fazla dörtte üç oranında doldurulur ve ağızları kapatılır. Yaralanmanın büyük kısmı taşan ya da ağzı açık kaptan geliyor; yani ölçütün ölçülebilir hâli bu kuralın yerinde denetlenmesidir.

  • Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Yönetmelik · Resmî Gazete 25.1.2017 / 29959 Madde 10/4 — kesici-delici atık kabının nitelikleri ve en fazla dörtte üç doluluk

Koruyucu ekipman: yükümlülük yalnızca işverende değil

Bu alt bölüm genellikle yalnızca işverenin işi sayılıyor. Meslek mensuplarının görev tanımları yönetmeliği aynı yükümlülüğü çalışanın tarafına da yazıyor: hasta ve çalışan güvenliğini sağlamak amacıyla güvenli çalışma ortamının sağlanması ve sürdürülebilirliği ile muhtemel risklerin giderilmesine yönelik uygulamaları yapar veya yapılmasını sağlar; mesleki risklere karşı kişisel korunma tedbirlerini alır veya alınmasını sağlar. Atık tarafında ek bir şart daha var: personelin periyodik olarak eğitilmesinin yanında ilgili alanda Mesleki Yeterlilik Belgesi bulunan personel çalıştırılması isteniyor.

  • Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik Yönetmelik · Resmî Gazete 22.5.2014 / 29007 Madde 5/1-(g) — güvenli çalışma ortamı ve kişisel korunma tedbirleri
  • Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Yönetmelik · Resmî Gazete 25.1.2017 / 29959 Madde 9/1-(h) — periyodik eğitim ve MYK Mesleki Yeterlilik Belgeli personel

Çalışana yönelik şiddet: küçük kadroda uygulanması zor bir hüküm var

Ölçüt metni şiddetin önlenmesini ve en kısa sürede müdahale edilmesini istiyor. Arkasında ceza hükmü var: sağlık personeline görevi sebebiyle işlenen kasten yaralama, tehdit, hakaret ve görevi yaptırmamak için direnme suçlarında ceza yarı oranında artırılıyor ve hapis cezasının ertelenmesi hükümleri uygulanmıyor. Özel sağlık kuruluşunda görev yapan personel bu suçlar bakımından kamu görevlisi sayılıyor; mağdur ya da tanık personelin ifadesi işyerinde alınıyor. Kanun bir de şunu söylüyor: olayın gerçekleştiği kuruluşta faile veya yakınına mağdurun verdiği hizmeti verebilecek başka personel bulunması hâlinde hizmet o personel tarafından veriliyor. Tek uzmanı olan bir dalda bu hükmü uygulamak kolay değil; kurumun yazılı akışı «başka personel yoksa ne yapılacağını» da tarif etmeli.

  • Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu (3359) Kanun · Resmî Gazete 15.5.1987 / 19461 Ek Madde 12

İş yükü ve nöbet: «stres yönetimi» kaleminin sayılı karşılığı

Standart gereksiz iş yükünün azaltılmasını ve stres yönetimini sayıyor ama sayı vermiyor. Sayıyı veren iki yer var. İş Kanunu: gece çalışması yedi buçuk saati geçemez, ancak sağlık hizmeti kapsamında yürütülen işlerde işçinin yazılı onayının alınması şartıyla bu süre aşılabilir; postası değiştirilecek işçi kesintisiz en az on bir saat dinlendirilmeden diğer postada çalıştırılamaz; yedi buçuk saatten uzun işlerde bir saat ara dinlenmesi verilir. Tıp merkezi tarafında ise çalışma günlerinde sekiz saatten az olmamak üzere hizmet sunulur; on uzman tabip kadrosu ve en az 3000 m² kapalı alana sahip tıp merkezi kesintisiz hizmet sunar ve bu durumda nöbetçi tabip listesi aylık olarak hazırlanıp mesul müdür onayıyla dosyalanır. Gece çalışması için alınan yazılı onaylar da gösterilebilecek kayıtlardandır.

  • İş Kanunu (4857) Kanun · Resmî Gazete 10.6.2003 / 25134 Madde 69 — gece çalışması, sağlık hizmetinde yazılı onay, posta değişiminde kesintisiz on bir saat
  • İş Kanunu (4857) Kanun · Resmî Gazete 10.6.2003 / 25134 Madde 68 — ara dinlenmesi süreleri
  • Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Yönetmelik Madde 18/1 ve 18/3-(c) — çalışma süresi, kesintisiz hizmet eşiği, aylık nöbetçi tabip listesi

Laboratuvar ve görüntüleme: kapsam kendi yönetmeliğine gidiyor

Ölçüt metni kimyasal madde ve radyasyon güvenliğini sayıyor ama tıp merkezinde bu kalemin dayanağı tek bir metinde değil: tıp merkezi bünyesinde yürütülen tıbbi laboratuvar, radyoloji, radyasyon onkolojisi ve nükleer tıp hizmetleri ilgili yönetmelikler kapsamında yürütülüyor. Laboratuvar tarafında güvenlik ayrı bir madde hâlinde yazılmış: güvenlik rehberi oluşturulması, işin niteliğine uygun koruyucu giysi ve teçhizatın eksiksiz bulundurulması, personele potansiyel tehlikeler ve güvenli teknikler konusunda eğitim verilip bu eğitimin kayıt altına alınması, aşı ile önlenebilir hastalıklara karşı aşılama, göz yıkama ünitesi ve acil duş. Bu madde kuruluşun ruhsatında tıbbi laboratuvar birimi varsa işliyor; laboratuvar uzmanı olmadan yalnızca kendi hastalarına hizmet veren ayakta teşhis ve tedavi kuruluşunun yolu ise «basit test ünitesi» olarak ayrıca tanımlanmış. Hangi yolda olduğunuzu ruhsatınızdan teyit edin; iki yolun şartları aynı değil.

  • Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Yönetmelik Madde 6/3 — laboratuvar, radyoloji ve nükleer tıp hizmetleri ilgili yönetmelikler kapsamında yürütülür
  • Tıbbi Laboratuvarlar Yönetmeliği Yönetmelik · Resmî Gazete 4.6.2024 / 32566 Madde 20 — laboratuvar güvenliği: rehber, koruyucu giysi, kayıtlı eğitim, aşılama, göz yıkama ve acil duş
  • Tıbbi Laboratuvarlar Yönetmeliği Yönetmelik · Resmî Gazete 4.6.2024 / 32566 Madde 4/1-(ç) — basit test ünitesi tanımı

Bu liste bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik satırlarında Resmî Gazete künyesi boş bırakıldı: kayıtlarımızda bu künye bulunmadığı için uydurmak yerine boş bırakmayı seçtik. 4857 sayılı Kanun iş sözleşmesiyle çalıştırılan işçiler için uygulanıyor. Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği tıp merkezini kapsamadığı için bu listede yer almıyor; hazır bir şablondan gelen dayanak listenizde duruyorsa satırı çıkarın.

Sık sorulanlar

Tıp merkezinde çalışan sağlığı ve güvenliği: sık sorulanlar

Tıp merkezi küçük; komite kurmak yerine bir kişiyi görevlendirmek yeterli mi?
Ölçüt metni bir komite oluşturulmasını istiyor ve komite yapılanmasının sağlık kuruluşunun büyüklüğüne ve risklerin derecesine göre kurgulanmasını söylüyor. Yani yapı küçük olabilir, ama «komite» olarak kurulmalı ve izi bulunmalı: gündem, tutanak, karar ve kararın kapandığına dair kayıt. Ayrıca çalışanların periyodik tetkik ve muayenelerini yaptırmak mesul müdürün sayılı görevlerinden biri; komite kurmak bu kişisel sorumluluğu devretmiyor.
Hastane için hazırlanmış çalışan güvenliği dosyasını tıp merkezinde kullanabilir miyiz?
Olduğu gibi kullanılamaz. İki sebebi var. Birincisi mevzuat: hastane şablonları çoğunlukla Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliğine dayanıyor, o Yönetmeliğin kapsam maddesi ise tıp merkezini saymıyor; tıp merkezinin karşılığı Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik. İkincisi setin kendi metni: bu sette kesici-delici alet yaralanmalarının azaltılması ayrı bir konu başlığı, buna karşılık hastane metnindeki «özellikli bölümler» kalemi yok ve kreşten söz edilmiyor.
Çalışanların sağlık taraması hangi sıklıkta yapılmalı?
Standart seti sıklık vermiyor; sıklığı mevzuat veriyor ve iki ayrı ölçü var. Çalışanların hepatit markeri ve bulaşıcı hastalıklar yönünden gerekli görülen tetkik ve muayeneleri yılda en az bir defa periyodik olarak yaptırılıyor. Tıbbi atık yönetiminde görevli personel ise bağışıklanıyor ve en fazla altı ayda bir sağlık kontrolünden geçiriliyor. Aynı kişi her iki tanıma da giriyorsa sıkı olan geçerli. Diğer görevler için periyodu kurumun kendi risk analizi belirler ve o analizde yazılı olması gerekir.
Nöbet ve gece çalışması bu bölümün konusu mu?
Evet; ölçüt metni gereksiz iş yükünün azaltılmasını ve stres yönetimini sayıyor. Mevzuat tarafı burada somut: gece çalışması yedi buçuk saati geçemiyor, sağlık hizmeti kapsamındaki işlerde işçinin yazılı onayı alınmak şartıyla bu süre aşılabiliyor ve postası değiştirilecek işçi kesintisiz en az on bir saat dinlendirilmeden diğer postada çalıştırılamıyor. Kesintisiz hizmet veren tıp merkezinde nöbetçi tabip listesi aylık hazırlanıp mesul müdür onayıyla dosyalanıyor. Denetime götürülecek kayıtlar bunlar: çizelge, yazılı onaylar ve onaylı nöbet listesi.
Kesici-delici yaralanma bildirimi hiç yoksa bu iyi bir sonuç mu?
Hayır. Bu sette kalemin adı «azaltma» ve azaltma ölçüm istiyor; ölçüm için de önce sayının bilinmesi gerekiyor. Sıfır bildirim genellikle olayın olmadığını değil bildirimin yapılmadığını gösteriyor. Yanında denetlenen somut şey ise kabın kendisi: kesici-delici atık kabı delinmeye ve kırılmaya dayanıklı olmalı, en fazla dörtte üç oranında doldurulmalı ve ağzı kapatılmalı. Taşmış bir kap, hem ölçüt hem atık mevzuatı yönünden bulgu.

Görev bazlı bir çalışan güvenliği dosyası kuralım

Görev × ekipman eşleştirmesi, tarama takvimi, kesici-delici yaralanma sayımı, eğitim katılımı ve nöbet çizelgesi — beşi de tarihli kayıt isteyen kalemler. Hangisi elinizde var, hangisi yok; birlikte çıkaralım.

Demo isteyin →